فتاح!
ايران ـ توران بو گون قولون آستيندا
سوردون ايندي بو دوراني سن فتاح
هامي توركمن اوينار چؤلون اوستونده
توكمه گينن ناحق قاني سن فتاح
بوگون شاهسان ائرته گدا اولار سان
ائلدهن گوندهن مالدان جدا اولارسان
بير گون جانين چيخيب فدا اولارسان
قازانيرسان چوخ گناهي سن فتاح
گؤزوم يتر بيلسن باشيم آلارسان
كوندهلييب مني چايا سالارسان
من حق دئديم سن چوخ گناه قيلارسان
بو آليشين بيرله جاني سن فتاح
سن توركمن ائلينين گونون سولدوردون
قانلار توكوب گؤزهل يوردوم دولدوردون
شهيد اولانلارين باشين قالديردون
اونودارسان تخت ـ كاني سن فتاح
خلقين اؤجو چوخدور اقبالين يامان
تختين سينار دئمه قالارام آمان
يا اؤلرسن يا زندان سن بيگمان
چون كي زههر قيلدين ناني سن فتاح
فرمانيندان تالان دوشدو ائللره
قول وئردون سن ناحق گؤزده سيللارا
قيرخ قامچيدان بويوردون نازيك بئللره
دريا ائتدين گؤزده سئلي سن فتاح
آييردين آتادان، آنا قارداشدان
قول بيرله آياقدان ساققالدان ساچدان
دنداندان زباندان عقلدن هوشدان
زندان ائتدين بو جهاني سن فتاح
آييردين آغلاييب قالدي يارلارميز
فلكه يئتيردين تاردان زارلاريميز
آداملار آسيغلي دوريار دارلاريميز
يوزدن توتدون بيل قصابي سن فتاح
فراغي درد آيديب درده يانمالي
قان يودوب ظالم فتاح قانمالي
ديري اؤزومليكن اؤلو سانمالي
آنسان اؤلدور بو دستاني سن فتاح
ترجمه به فارسی شعر توسط آقای دیه جی
فتاح!
ايران و توران امروز زير دستان تو
و دوران به كام توست اي فتاح!
تركمنان آزاد و رها در دشتها ميزيند
بدان و به ناحق خون آنان را مريز
امروز شاهي و فردا گدا خواهي شد
از ثروت و بخت و مردمت جدا خواهي شد
و روزي ديگر جان سپرده و فدا خواهي شد
گناهان بسياري مرتكب ميشوي اي فتاح
ميدانم اگر سخنانم به گوش تو رسد
سر از تنم جدا خواهي كرد
و يا بسته و به رودخانهام خواهي انداخت
من حق گفتم تو بسيار گناه ميورزي
تو با جانهايي كه ميستاني اي فتاح
تو آفتاب ايل تركمن را پژمراندي
خونها ريخته و سرزمين زيبايم را پر[از خون] كردي
سرهاي شهيدان را بر سر نيزهها نشاندي
بدان كه تخت و دولتت را از ياد خواهي برد
انتقام ملت سخت است و اقبالت بد
اي كه نانمان را به زهر آلودي!
گمان مبر كه در امان خواهي ماند
تختت درخواهد شكست
و بيگمان به مرگ يا زندان خواهي رفت اي فتاح!
به فرمان تو ايلها تار و مار شد
و ظالمانه سيلي به صورتها زدي
و با «چهل تازيانه» بر كمرهاي باريك كشيدي
و سيل را در چشمانمان دريا كردي اي فتاح!
از پدر و مادر و برادرها جدايمان كردي
از دست و پاها و محاسن و گيسوانمان را كندي
و دهان و زبان و عقل و هوشمان را از ما گرفتي
و اين جهان زنداني ساختي برايمان اي فتاح
جدايمان كردي و يارهامان گريان ماندند
فرياد و زاريمان با ضرب تازيانهها بهگوش فلك رساندي
مردهامان را بر دارهاي برافراشته آويختي
و بدان كه جلّادان را از رو بردي اي فتاح!
فراغي درد ميسرايد و از درد سوزان است.
و فتاح خونخوار، همچنان خوننوشان.
اگر چه زندهام اما بسان مردگان.
اگر توانستي سرودهي مرا نيز بهقتل برسان، اي فتّاح!
دکتروفا
مروري برکلتوروفرهنگ ترکمن ها
ریشه های خاستگاه اسطوره ای نه درتجربه،که درمیل بازنمایانده می شود. تکرار صورحماسه ها وسمبل هابه دلیل این نیست که مبتنی بر حقیقت اند بلکه دقیقا ازآنجا ناشی می شوند که درمقیاس جهانی،بهترین شیوه جلب توجه مخاطب به شمار می روند.دلیل مطلب نیز آنست که خواسته ها وآمال قلبی وموانع رسیدن به آنها عمیق ترین خواست ها ونگرانی های بشر رانشان می دهند. بنابراین دراین نظریه مفهومی ا زسرشت فرهنگ مشترک بشری نهفته است.دراین رابطه "فرای"فرمالیست بزرگ غربی ادبیات وهنر را تقلیدی ازرؤیای کلی بشر می دا ند نه تقلید جهان. تمدن "فرایند تولید صورتهای انسانی درطبیعت(بدون دخالت طبیعت) است. به قول فرای:« اکنون طبیعت دردل انسانی نامتناهی جای دارد که شهرهای خود را ازدل کهکشان راه شیری می آفریند.این واقعیت نیست،بلکه محدوده قابل درک یاقابل تخیل میل وکششی است بی انتها،جاودانه ولذا مکاشفه ای است» بااين مقدمه باید گفت که ترکمنها نیز همانند سایرا قوام وجوامع بشری دارای سمبلهای خاص خودهستندکه این سمبلها تنها ویژه ترکمنها نیست بلکه به نسبتی درکل جهان می توان آنرا به اقوام مختلف تعمیم داد. بسیاری راعقیده برآ نست که ترکمنها قبل ازظهوراسلام توتم پرست بوده اندوعده ای نیز آنها راطبیعت گرا وطبیعت پرست می دانند که حاکی ازعم ارتباط این افراد باطبیعت حکایت دارد. بعضی نیز معتقدند"اغوزها(ترکمن های اولیه) قبل ازاسلام پیرو آیین شمینیسم(بودا یی) بوده اندوبه خالق خود«اولوغ بایات»(خدای بزرگ) می گفته اند.آنان عناصر طبیعت مانندآفتاب،روشنایی،آب ودرخت را مقدس می شمرده اند. ترکمن ها آفتاب راسمبل پاکی،طهارت وسرزندگی می دا نسته اند. قوچ دربین ترکمن ها سمبل قدرت وجنگند گی بوده است. ستاره قطبی نیز برای ترکمن ها محترم بوده وآنرا بعنوان "دمیرقازیق"((Demir ğaziğ ستایش می کرده اند."دمیر قازیق"بمعنای میخ بزرگ آهنی میباشد. سمبل استواری واستقامت! چون درسرزمین ترکمنها وزش باد شمالی همیشه شدیدتر بوده وعامل فروریختن آلاچیق ایشان می شده، آ نها میخ بزرگ آلاچیق را همیشه دقیقا روبه شمال (رو به ستاره قطبی) می گرفته اند. ترکمن ها پرنده ها را نماد عروج می دانند،عقرب زرد(ساری اوچیان/Sari uçyan) را نماد بدیمنی می دانند ومعتقدند اگر عنکبوتی ازارتفاع بالا رود بدیمن است وچون پایین بیاید خوش یمن! همینطور آنها به پرندگان شکاری علاقه خاصی داشته اندوچون معمولا قدرت وشوکت دربین هر قوم وقبیله ای ستودنی ست آنان به این پرندگان به دیده احترام می نگریسته اند بطوری که اکثر " تمغاها"(نشانه های قبایل 24گانه اغوز)الهام گرفته ازبازهای شکاری بوده است. ونیز ترکمن ها به اسب به عنوان یک حیوان مقدس می نگرند وهیچگاه تازیانه بر ساب نمی زنند. فیل راسمبل موضع برتر می داند و«فئل پای»((Fil pay را نمادی ازعظمت وبزرگی فیل می دانند.آنان به شتر به عنوان یک حیوان صبوروبردبارونیز به عنوان یک حیوان مبارک وخوش یمن احترام خاصی قائلند. و«آق کوشه ک»(Ağ köşek/ شتر سپید) درفرهنگ فولکلور آنان نماد عروسی وسپید بختی می با شد.این سمبل ها همگی درفرش ترکمن بصورت نماد وسمبل آمال و ارزوهای جامعه ترکمنی وبصورت استیلیزه شده،ظهور وبروز یافته وجاودانه مانده اند. شکل وقالب فرش ترکمن و فرش های سایر ملل شرقی ، معمولا ا زدو محدوده اصلی تشکیل
می شود:1. متن یازمینه 2. حاشیه .
درشکل گیری ،ترکیب واتصال نقوش قالینچه ترکمن جز خط راست خط دیگری وجود ندارد. درقالين های ترکمن «موتیف»هایی وجود دارند فرم هندسی آنها بشکل بیضی(نمادزمین) یا دایره(نماد ماه بدر یا خورشید)است وبمنظور اجتناب ازترسیم خطوط منحنی،این گونه موتیف ها به صورت کثیرالاضلاع های منتظم نزد یک به فرم بیضی یا دایره درنقوش فرش ترکمن جای می گیرند.اندا زه طرح «گؤل»Göl)/ نقش)از علائم ممیزه اصلی فرش های قبایل گوناگون ترکمن می باشد. نقش «ساق داق»(Sağ daq) ترکیبی ازستاره هشت پربه همراه شعاعهای نور منشعب شده ازآن یکی ازنقوش استعاری فرش ترکمن می باشد که درحوا شی پهن قالی به کا ر می رود. ستاره نشانه ی کورسوی امید بهنگام تیره روزیها وشکستهای پی درپی می باشد. رنگ ستاره وشعاعهای نوری منشعب ازآ نها طوری انتخاب می شوندکه نمایانگر پرتو نور خورشید باشند(تبدیل کورسوی امید به منبع فیض،سعد وسعادت) موش درفرهنگ ترکمن نماد دشمن زبون وخوا رشده آن ملت است که درپی شکست ازترکمن ها راه فرار رادرپیش گرفته است ونقش «سئچان ایزی»( Ciçan izi/ ردپای موش) درواقع نمادی ازاین دشمنان شکست خورده می باشد که فرار کرده وتنها ردپایی ازخود بجا گذاشته اند.«سئچان ایزی»از کهن ترین نمادهای فرش ترکمن است وچه بسا از آغاز اولین جنگهای تاریخی ترکمنها با آنان بوده است!
نقش«قییچاق»(Ğyçak) فرم هندسی تغییر یافته نیزه می باشد که به ا وساط چهار ضلع «یانقاق» (Yanğak/ گونه انسان) که کمی بطرف خارج برجستگی داردمتصل می شودوعمود بر آن قرار می گیرد. طول «قییچاق» درجهت طول افقی بلندترودرجهت عمودی کوتاه تر است.این نقش ازنمادهای جنگ است وسمبلی برای تهییج احساسات ترکمن برای شرکت درنبرد برای حفظ خاک به شمار می رود.آثار شبیه به این نقوش را می توان درمیان قبایل سرخپوست آمریکا ونیز قبایل ازتک درآمریکای لاتین مشاهده نمود. نیزه دراین نقش به وسط گونه ا نسان خورده است واین به این معناست که می توان باافزارجنگ، د شمن رامغلوب کردو خاک وطن را ازهجوم دشمن حفظ نمود.
منجوق(mönjiğ)ازدیگر نقوش کهن ترکمنی می باشد که ازرواج اعتقاد به طلسم وجادو برای دفع ارواح خبیثه دربین اقوام ترکمن درعهدقدیم حکایت می کند. هنرمند ترکمن درتقسیم بندی نقوش،هرخطی راسمبل بخشی ازبدن جانوریا قسمتی ازگیاه گرفته است. درخت درنظرترکمن سمبل رشدوبالندگی ورسیدن به کمال است. نقش کبوترمظهرپرواز ورسیدن به اوج است ونیز ازدیگر شاخصه های فرش ترکمن استفاده ازدوایر پیچ درپیچ به شکل هند سی بسیارزیبا می باشد واین نقوش برتارک فرش ترکمن فراوان می نشینند.
اگرچه بافنده ترکمن به لحاظ تئوری آگاهیی نسبت به علم هندسه ندارد اما خود هندسه دان ماهری است که چگونگی بکارگیری زوایا، مناظر، خطوط ونقاط را نیک می داند وبه پیچیده ترین شکلی هندسه را درک میکند! نقوش هند سی غیر ازدست بافته ها، درزیورآلات، قاب دعا، گل يخن ها وحتی سنگ مزارها ودرآرایش احشام ترکمن ها نیز به چشم می خورند. بایدگفت ترکمن اهل نقش است، « نقشبند» است وشیفته نقوش هند سی ، و " ناقئش"(گؤل) درکلام ترکمن هنر نقش اندازی براساس نگاره های کهن، جادویی، اسطوره ای وحماسی می باشد. صدای حرکت ایل( صدای سمّ اسبان وحشی دردشتهای سبز وبیکران،هی هی مردان، همهمه گوسفندان) صدای آب وباد وطوفان، صدای نفس های صیادان ونمد مالان، خنده ها وگریه های کودکان ومناجات مردان وزنان؛ دربرخورد با احساسات، تمنّیات، آرزوها وذهنیات یک بافنده به شکل نقشمایه های فرش متجلّی می گردد ودرواقع « نقش» چیزی جز ورود یک ذهن پرسشگربه تاریکترین واسرارآمیزترین قسمت زند گی وي نيست وحدیث مکاشفه بافنده زن فرش ترکمن دررابطه با ایل وطبیعت نیز درهمین نکته متجلی می گردد. ثروت وفقر، سلامت وبیماری، غم وشادی، بیم وامید، جنگ وصلح، هستی ونیستی دربین اقوام ترکمن به یکدیگر پیوسته اند وبراساس این مبارزه وجدال دائمی انسان ومحیط برای هستن وبودن است که حماسه ها جان می گیرند، ا فسانه ها وداستانها ازدل انسان ها زائیده می شوندونمادها، نشانه ها وسمبل ها به وجود می آیند وبه این ترتیب باورها وبرداشتها بر خانه دل وتاريک ذهن می نشینند وعصاره فرهنگ،هنر واعتقادات مردم ترکمن بصورت نقشمایه های جان درتاروپود قالین جان می گیرد وجاودا نه می شود. درباره "معماری ذهنی"بافندگان زن ترکمن بایدگفت ترکمن ها – بنابه شرایط محیط ونحوه زیست قبیله ای- دارای ذهنیت سا ده ودرک بی واسطه ای اززند گی هستند ولی این سادگی ذهن رادرقالب پیچیده ترین طرحها بازتاب داده ا ند. زن ترکمن کنش عقلمند ساده وبی پیرایه ای دا رد ولی این کنشها به غامض ترین اشکال ورمزآ لودترین نوع در نقوش فرشها بازنمایی می شوند. وی براساس "معماری ذهن" خود سا ده ترین شکلهای طبیعی را به صورتی پیچیده به نقش می کشد وبه باوری، وی ساده می اند یشد وپیچیده می آفریند. پیچیده ترین اشکال درفرش ترکمن، اشکال زیستی است ودرعین حال رؤیایی ترین نقوش ترکمنی نیز به شمار می رود.این نقوش آرمان ها وایده آل های قوم ترکمن را برای زیستن درسرزمینی وسیع باچشم اندازی طبیعی درداخل خانه هایی بامعماری دایره وار ( آلاچیق) که سمبل نامتناهی بودن است به نمایش می گذارند.آلاچیق مأمن امنی برای ترکمن هاست که معماری آن براساس نیازهای طبیعی وسازگار بامحیط اطراف وی ساخته شده است. موا دسازنده آلاچیق - ني چوب ونمد است که هرسه این ابزاررا ترکمن ها ازطبیعت اطراف می گیرند. چوب وني ازجنگلهای اطراف آنها تأمین می شود ونمد نیز حاصل تلاش زنان است که ازپشم گوسفند حاصل می آید. نقش آلاچیق درقالین ترکمن هیچگاه بصورت مشخص وویژه جلوه نکرده است امّا دوایرمتعدد ونیزاشکال ونقوش شبیه به آلاچیق درفرشهای ترکمن مؤید برداشت وطرزتلقی متفاوت زنان ترکمن از زیست- بوم اطرافشان می با شد. درنهایت باید افزود که تمامی هنرهای مردم ترکمن ارتباط مستقیمی با طبیعت اطراف دارند ومحیط وطبیعت مادر، منشا وسرچشمه زایش هنر درمیان مردم ترکمن می باشند. بازنمایاندن نقوش فرش ترکمن نیز چیزی جز بررسی رابطه بین سمبل های طبیعی وجاری بین این ملت ونیز تدقیق درارتباط بین "معماری ذهنی"زنان ترکمن باطبیعت پیرامون نیست. واین امر میتوا ند درحالت کلی تر یک قاعده برای مطالعات بیشتر روی فرش ترکمن باشد.
منبع : ترکمنچه ، ترکمنلروايل- گون .
سيدمحمد خاتمي (رئيس جمهور سابق) : مختومقلي متعلق به تمام بشريت است.صفرمراد نيازوف (رئيس جمهور تركمنستان): مختومقلي فراغي تاج مرصع و پر تلاءلوي ستون روحي مردم تركمن است. طبع بلند و بزرگمنشي مردم تركمن ، شرم و حياي آنها و معيار عدل و انصاف آنها در اشعار اين سخنور بزرگ نمايان است.
محمدولي كمينه: مختومقلي محصول اراضي سخن و سخنوري را درو كرده و رفته است. تنها كاري كه ما مي توانيم انجام دهيم ، خوشه چيني آن است.
والري ولاديميرويچ بارتلد: بين مردم ترك ، تنها تركمن ها هستند كه شاعري ملي همچون مختومقلي
منبع:سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن
کودکی ترکمن در آغوش مادرش


جنگل قرق

پسری ترکمن سوار بر اسب
100.jpg)
« آثاری از اسب های ترکمن تا چهار صد سال قبل ا ز میلا د مسیح در گورستان های ا قوام سکائی در پازیریک در کوه های آلتائی بدست آمده که نشان می دهد در 400سال قبل از میلاد مسیح نیز اسب های ترکمن را مانند زمان کنونی با نمد می پیچیدند.
اسب های لاغر اندام و بلند بالای ترکمن در این گورستان ها همراه با اربابان وخادمین خود دفن شده و اسب های ضعیف را نیز کشته وبا این اسب های اصیل به خاک می سپردند و بر آن عـقـیده بودند که خادمین نیز سوا ر بر این اسب ها پست تر شده، همراه سروران خود به اتفاق اسب های اصیل به آ سمان ها خواهند رفت.
امپراطوران سلسله ی « هان» در چین عاشق این اسب های لاغر ا ندام و کشیده ی ترکمن بوده و آ ن ها را اسب های آ سمانی می نامیدند. به همین دلیل لشکریان خود را برای گرفتن این اسب ها نزد خوانین تراکمه می فرستادند که با یا به عـنوان امانت گرفته یا خریده واگر میسر نبود به سرقت می بردند. بدین منوال تا بالاخره قراردادی بین طرفین بسته شد که هر ساله تعداد سی راس از این اسب ها به امپراطور چین داده شود. در سپاه داریوش هخامنشی سی هزار اسب ترکمن موجود بوده است.»
اسب ترکمن در دو مقطع از تاریخ شد یدا از دست حکام ضربه خورده است یکی در دوره ی نادر شاه افشار که اسب های ترکمنی با سیلمی های عرب ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران به وجود می آید. در این مورد در کتاب تبار نامه اسب ترکمن آمده است: « یکی دیگر از تیره های اسب ترکمن، چناران است که این اسب وسیله ی نادر شاه برای لشکر کشی و سواره نظام ایران به منظور تصرف هندوستان به وجود آورده شده است. برای رسیدن به هندوستان راه های طولانی وطاقت فرسا در پیش لشکریان ایران بوده و برای طی این مسیر احتیاج به یک مرکبی بود که قادر باشد این مشکل را حل کند به این منظور طبق دستور نادر شاه سیلمی های عرب با مادیان های ترکمن ترکیب ونژاد جدیدی به نام چناران به وجود آمد».
باز طبق نوشته ی تبار نامه ی اسب « مدارک قابل ملاحظه ای دردست است که نشان می دهد یکی از اجداد اولیه در طولید اسب انگلیسی( تروبرد )، اسب بلند، کشیده وسریع ترکمن می باشد که در تمام مدت 2000سال تاریخ خود این اسب از لحاظ چابکی، استقامت و پرش مورد تحسین عموم بوده است».
نویسنده ی اثر تبار نامه ی اسب در مورد سابقه ی نژاد یموت می نویسد:
« متجاوز از چندین قرن است که اسب های منطقه ی فارس، خوزستان برای سیلمی ( تخم کشی ) به دشت گرگان برده شده وبا مادیان های ترکمن مخلوط گردیده اند که نتیجه ی آن تیره ی یموت است که با دیگر تیره های ترکمن از قبیل آخال تکه در بعضی مشخصات اختلاف دارد. تیره ی یموت از لحاظ هیکل کوچکتر ولیکن با استخوان بندی قویتر وسم های محکم تر و به طور کلی اندامش سبک تر ولی استقامت این تیره بسیار عالی بوده ویال ودم آن نیز پر پشت تر می باشد.
یموت اسب سریعی نیست ولیکن پر نفس است؛ در سال های اخیر به علت ورود اسب های خالص پاکستانی که مناسب برای مسابقات سرعت در دور های کوتاه هستند، میدان رقابت برای اسب های ترکمن که دارای قدرت ونفس هستند تنگ شده و در نتیجه تعدادی از اسبداران ترکمن بدون هیچگونه مطالعه ی علمی و هدف صحیح شروع به خریدن آن برای تخم کشی با مادیان های ترکمنی نمودند و اسب های دو خونی به وجود آمد. این نوع کشش ها اصالت چندین صد ساله اسب ترکمن را نیز از بین برده است ».
خصوصیات اسب ترکمن: یموت- آخال تکه
اسب های آخال تکه و یموت شرایط ومشخصات کلی زیر را دارا می باشند:
1- قد: اسب 148تا155 سانتیمتر، مادیان 147 تا 153 سانتی متر.
2- سر: صورت کشیده وبلند، استخوانی، ظریف، نیم رخ محدب یا صاف.
3- گوش: گوش ها دراز تر از اسب عرب و کاکل آنها کم مو ونرم ، فک بال وپایین کشیده.
4- گردن: بلند، کشیده، نازک و اتصال آن به بدن قوی.
5- شانه: بلند و عضلانی.
6- کمر: بلند وکشیده
7- کپل: کم شیب با عرض خوب و خروج دم بالاتر شروع می شود و اغلب دم ها کم مو و بلند و هیچ وقت دم نمی گیرند، زیر دم یعنی سرین جادارتر است.
8- سینه: عمیق قوی و متناسب، دور سینه اسب به طور متوسط 167 سانتیمترو مادیان به طور متوسط 165 سانتیمتر است.
9- قلم دست وپا: بلند وکشیده، قوی و استخوانی ولیکن ظریف، مفاصل قوی و متناسب، ساق متناسب و خوش ترکیب، بخلق نسبتا کوتاه و کم مو، سم پهن تر وکوتاه تر از اسب عرب.
10- فاصله ی بین زانو و بخلق به طور متوسط برای اسب 19 سانتیمتر و برای مادیان 18 سانتیمتر.
11- کتف: عریض، بلند افتاده.
12- اندام: بلند وکشیده و باریک با شکم جمع.
13- پوست: نرم وموج دار و براق، یال و دم کم موو روی ساق پاهاعاری از پشم وموی بلند.
14- بلند ترین نقطه ی شانه تا بلند ترین نقطه ی کپل اسب2/154سانتی متر، مادیان154 سانتی متر.
15- رنگ های اصلی: کهر، نیله، کرنک، سمند و قره کهر.
16- خصوصیات اخلاقی: خونسرد، نجیب و مطیع.
17- امکانات اسب: کورس، پرش، سواری.
18- تغذیه: کاه، علف بهاره، جو، یونجه.
19- مناسب ترین آب وهوا و منطقه مورد نظر:
هوای معتدل و مرطوب و اراضی نرم غیر شنی و سنگلاخ مانند منطقه « تمر قره قوزی »- آی تمر- یلی بدراق واقع در بخش کلاله.
20- طول بدن اسب ترکمن کشیده وباریک. این کشیدگی در نوع آخال تکه بیشتر از اسب یموت است.
21- سم اسب های ترکمن مخصوص خاک نرم و بهتر و سالم است.
تیره های اسب ترکمن
اسب ترکمن دارای دو تیره ی مشخص ویک تیره ی مخلوط ولی معروف می باشد به شرح زیر:
1- یموت 2- آخال تکه 3- چناران
گذشته از سه تیره ی فوق انواعی از نژاد اسب با تغییرات جزئی به نام « جرگلان » و جیب ایشان وغیره ... وجود داردکه فقط به مناسبت پرورش در منطقه نام گرفته اند و تغییری در جهت شکل در آن ها به وجود نیامده است.
پوشش اسب
اسب ترکمن پوششی مخصوص و مفصل دارد که همراه با زیو های آ ن به اسب زیبایی می بخشد. جل های بسیار قشنگی از گلیم و قالیچه می بافند و آن را روی نمد بسیار بلند که مخصوص پوشش اسب است می اندازند.این پوشش ها عبارت اند از:
1- درونی ترین پوشش اسب را « اچرگی » می نامند.
2- بعد از « اچرگی» ، نمد دیگری به نام« گزرمن» قرار می دهند.
3- جًــل و « اورتمن» پوشش های بعدی را تشکیل می دهند.
تمامی این پوشش هارا با بندی به نام « قارن باق» ( شکم بند) به تنگ گاه سینه ی اسب وصل می کنند. در زمستان اسب را با نمد سفید و بزرگی می پوشانند که به آن « بورامه کچه » می گویند.
ترکمن ها به اسب نعل نمی کوبند چون خاک صحرا نرم است و احتیاجی به نعل ندارد.زین را به ترکمنی « ایه ر» می نامند که رکاب « اوزنگ» به آن متصل است مهار اسب را « اویه ن» می نامند.
زیور اسب
اسب ترکمن دارای زیورآلات نقره ای باآب طلا داشت که به اسب زیبایی خاصی می داد که عبارتند از:
1- آلاغا یش: نوار چرمی که روی آن را با نقره وطلا آرایش داده زیور بسیار جالبی که نفیس و گرانقیمتی است وآن را به گردن اسب می بندند.
2- گووس بند: زیوری از طلا و نقره بعد از آلاغا یش می بندند.
3- یل فه ووچ: که بر پیشانی اسب می بندند و دارای زیــوری است از نقـــره وطلا، که جهت دفع مزاحمت حشرات مزاحم استفاده می شود.
طناب مخصوصی به نام « یان طناب» که طنابی است که از کنار لگام عبور می دهند.
مربی اسب را به ترکمنی « سیس» و تازنده یاسب را که نوجوانی 8 الی 12 ساله است « آت اوعلان» می نامند.
اسب تازه به دنیا آمده « کره» را وقتی دوساله شد« ایکی یاشار» و در سه سالگی « اوچ یاشار» می نامند.
مادیان های ترکمن را در 6 ماهگی از شیر گرفته، آن ها را با نمد زین کرده و با دهنه آشنا می کنند. شرکت در مسابقات اسبدوانی برای اسب های ترکمن از یک سالگی شروع می شود و روزانه اسب را برای آماده شدن به راهپیمایی طویل فرستاده و در بعضی اوقات اسب را چهارنعل می تازند.
مسابقات اسبدوانی
در گذشته به مناسبت های جشن عروسی یا تولد فرزند و یا به مناسبت های دیگر مسابقات بر گزار می شد که شکل خاصی داشت که به صورت دویده به دور میدان به تعداد سیزده بار بودکه این میدان را « آیلم» می گفتند. داوری سیزده قطعه چوب به دست گرفته با هر بار گذشتن از مقابل داوران یکی از چوب هارا به زمین می گذاشت و الی آخر که برنده معین می شد.
بعد ها از نفـوذ فـرهـنگ غـربی، شکل مسابقات سنتی عوض شده و به صورت مانژ ودپار در آمده است. پرداخت جایزه نقدی، روح تجارت ومادی گری، جای تبلیغ و ترویج مردانگی و شجاعت را گرفته است.
منبع : تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن ها
یاهو
منتخبی از ضرب المثلهای ترکمنی
اود اودندن دویماز ، بای مالدن
آتش از هیزم سیر نمیشه ، ثروتمند از ثروت
******************************************
اکسنگ اورارسینگ
اگر کشت کنی برداشت خواهی کرد
*********************************
الینگ ایشلاسه ، آغزینگ دیشلار
اگر دستهایت کار کند دندانهایت مشغول جویدن میشوند
**************************************
امانته خیانت اتمه
خیانت در امانت نکن
*************************
هرکیم ادر ،اوزینه ادر
هرچه بکنی برای خودت کردی معادل این مثل در
فارسی هست :هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و
بد کنی
******************************
هر یره گیدسنگ ،گوک شورانگ دور
هر جا بری آسمان همین رنگی است
*******************************
هنرلی زور ، هنر سیز هور
هنرمند بی نیاز است ، بی هنر نیازمند
*************************
هم جان گراک ، هم جنان گراک
معادل آن در فارسی: هم خر می خواهد هم خرما
**************************
یاریندن آیرلان یدی یل آغلار ، یوردیندن آیر یلان اولینچا
آنکس که از یار جدا شود هفت سال اندوهگین و گریان
میشود اما آنکس که از سرزمینش جدا شود تا لحظه
مرگ اندوهگین و گریان خواهد بود.
************************
یازینگ کسماگی قیشا حورش بولار
ته دیگ بهار در زمستان خورشت خواهد شد
منظور مثل کمبود غذا در زمستان و زیادی غذا در بهار
می باشد
**************
یاغ ایده یالنگاچ یات
روغن بخور و برهنه بخواب
****************
یالانچی خداینگ دشمانی
دروغگو دشمن خداست
************************
قونگشی سینه اینانان،آش سیز قالار
هر کس به امید همسایه بنشیند بی غذا خواهد ماند
*********
قاپاق سیز غازان قاینماز ،انه سیز اوغلان اوینماز
دیگ سر باز توان جوشیدن ندارد ، بچه بی مادر دل
بازی کردن ندارد
سو کوپ یاتسا آجار
اگر آب زیاد در جایی ساکن بماند غیر قابل نوشیدن خواهد شد
***********************
سو بار یرده لای هم بار
هر جا آب هست گل ولای هم هست
***************************
سو آقار داش قالار، قارری قیدر یاش قالار
آب میرود و سنگ به جا می ماند ، پیر میرود و جوان
می ماند
********************
ساخی نینگ قافیسی آچیق
در خانه بخشنده همیشه باز است
كتاب تاريخي "انقلاب مشروطه در استرآباد" توسط "اسدا... معطوفي" محقق و نويسنده گرگاني به چاپ رسيد.
معطوفي روز يكشنبه به خبرنگار ايرنا گفت: اين كتاب دو جلدي با يكهزارو ۴۲۵صفحه و در ۱۳۷بخش چاپ شده است.
وي اظهارداشت: با توجه به اينكه تاكنون درباره مشروطه در"استرآباد" هيچ كتابي چاپ نشده و اسناد و مدارك موجود هم كمابيش كتمان ميشد و دراينباره سكوتي برقراربود، تحقيق در مورد چنين مساله مهمي را بر خود لازم ديدم.
اين نويسنده اضافه كرد: اين كتاب از تاريخچه ايل قاجار آغاز شده و تا سقوط آن سلسله و وقايع منتج از آن در استرآباد به پايان ميرسد.
معطوفي ضمن اشاره به مطالب كتاب انقلاب مشروطه دراسترآباد(گرگان) گفت:
در اين كتاب سعي شده تا قبل از وقايع خاص استرآباد شرحي كوتاه از وقايع كشوري هم داده شود.
وي افزود: برخي از بخشهاي اين كتاب درباره افراد موثر لهياعليه مشروطه، اتفاقات خاص استرآباد و توابع در آن زمان، حضور نيروهاي خارجي و بخصوص روسها در استرآباد، اوضاع كلي شهر و ايالت استرآباد، وضع تركمانان در اين شهر، وضع فرهنگي و واكنش هنر بومي استرآباد به مشروطه، اقتصاد و تجارت در اين شهر، نقش استرآباديها در وقايع مشروطه در تهران و اسناد و تحليلهاي اجتماعي از ساختار جامعه در آن زمان و وضع طبقات مختلف ميباشد كه همگي با درج سند واقعه مذكور در كتاب آمده است.
اين محقق تاريخ، زمان مستمر ومستقيم كار تحقيقي روي اين كتاب را چهار سال ونيم دانست و افزود: اولين سند درباره مشروطه در استرآباد در حدود ۱۵ سال قبل به دستم رسيد و از همان موقع كار روي اين كتاب را به طور متناوب آغاز كردم.
وي درباره منابع اين كتاب گفت: اطلاعات واسناد اين كتاب ازكتابخانه ملي، مركز اسناد ملي، كتابخانه مجلس و همچنين از بسياري از مردم در گرگان، تركمن صحرا، فندرسك، كردكوي، شاهرود و شهرهاي مختلف استان گلستان جمعآوري شده است.
وي ضمن اشاره به دريافت سندي از اتريش گفت: اين اسناد و تصاوير به سختي به دست آمده است و سعي شده تا اطلاعات دريافتي از خانوادههاي طرفدار يا ضد مشروطه بدون حب و بغض و جانبداري به چاپ برسد.
معطوفي برخي تصاوير اين كتاب را منحصر بهفرد دانست و افزود: هنوز حدود ۱۰۰تصوير جانبي ديگر و حدود ۱۰۰۰صفحه از اسناد و تحليلهاي اين كتاب چاپ نشده است.
وي هزينه چاپ اين كتاب را در حدود ۱۵۰ميليون ريال دانست و اضافه كرد:
هزينه چاپ اين كتاب بر عهده ناشر بوده و وزارت ارشاد تنها توزيع ۳۰۰جلد از آن را متقبل شده است.
وي ناشر اين كتاب را نشر "حروفيه" اعلام و اضافهكرد: قيمت اين كتاب ۱۲۵ هزار ريال ميباشد.
از اسدا...معطوفي تاكنون شش كتاب تاريخي ديگر هم به چاپ رسيده كه كتاب "تاريخ تركمن" وي چندي قبل منتشر شده بود.
| گرامیداشت یاد و خاطره شاعر ترکمن / دنیای سپنجی را به صفا طی کن | |
| خبرگزاری مهر - گروه فرهنگ و ادب : " مختومقلی فراغی " از نام های مشهور در تاریخ ادبیات ترکمن است و عشق به خاندان عصمت و طهارت به ویژه حضرت رسول (ص) و حضرت علی (ع) در اشعار این شاعر اهل تسنن پرفروغ است ، برشی از یکی از سروده های مختومقلی را به بهانه نکوداشت وی که از 21 تا 27 اردیبهشت ماه سال جاری در شهرهای بندر ترکمن ، آققلا ، گنبد کاووس و توابع برگزار می شود ، می خوانید . | |
| نیمه شبی در خواب بودم که چهار سوار در رسیدند و گفتند : " برخیز " ! پیغامی به سوی تو آورده ایم در آن سو ، مردانی گرد آمده اند ، آنها را بنگر نشسته بودیم که دو پیرزاد پیش آمدند ؛ و اشک از چشمانشان جاری بود و دعا در زبانشان شش پیاده " هو حق " گویان رسیدند حضرت آدم نیز به زودی خواهد رسید و چهار سبزپوش آسمانی که عصاهایشان سبز و اسب هایشان در حرکت بود گفتند حلقه مجلس چه تنگ است جماعت بسیار است ، حلقه را بازتر کنید و از دوردست ، شصت سوار پدیدار شدند ولوله ای بین حاضران افتاد : محمد ( ص ) رسید به آن سو شتافتند و جویای حال هم شدند و گفتند : ای فرزند ! در جمع ما در آی او که دستانت را گرفته علی ( ع ) است علی زیرانداز بوریایم را برداشت و بعد چیزی ناشناخته بر سرم فرو ریخت گفتند : دنیای سپنجی را به صفا طی کن ... به سلیم خواجه و بابا سلمان فرمان داد و آنها مرا از پیاله ای خوراندند و تا اعماق درد فرو بردند عقل و هوشم را از کف دادم و از پا در افتادم گفتند : به آنچه در عرش و فرش جای گرفته ، نظر انداز چون باد به رگ های زمین فرو رفتم نگاهم را تا عرش پیش راندم گفتند در عالم جبروت سیر کن و با چشمان خود ، اسرار خدا را بنگر ناگاه به هرچه که در خیال داشتم ، دست یافتم به هرچه که نظر انداختم ماهیتش را دریافتم بدین حال فارغ و آسوده خفته بودم که آبی به صورتم زدند و گفتند : " برخیز " ! |
|
كليات سد گلستان در 12 كيلومتري شمال شرقي شهرستان گنبد كاووس بر روي رودخانه گرگانرود قرار دارد. هدف از احداث آن توسعه اراضي ساحل راست گرگانرود با استفاده از سيستم آبياري تحت فشار در سطح 5600 هكتار خالص اراضي، كمك به بهبود اراضي فعلي شبكه آبياري سد وشمگير معادل 9200 هكتار و كنترل و مهار سلابهاي مخرب سالانه مي باشد. اب مورد مصرف شبكه توسط دو خط انتقال اصلي از محل ايستگاه پمپاژ با دبي 9/6 متر مكعب بر ثانيه تامين مي گردد. |
|
مشخصات سد سد از نوع خاكي همگن بوده كه ارتفاع تاج سد از پي حداكثر 25 متر، طول تاج سد 1350 متر ، ضخامت در پي 200 متر، تراز تاج سرريز 66 متر از سطح دريا، حجم مخزن در تراز آستانه سرريز 86 ميليون متر مكعب، حجم مخزن در تراز نرمال 56 ميليون متر مكعب، حجم آب قابل تنظيم 101 ميليون متر مكعب مي باشد. آب رودخانه اوغابي كه در پايين سدت سد به گرگانرود مي ريزد با احداث سد خاكي انحرافي به طول 113 متر و ارتفاع 28 متر متوسط كانال انحراف به طول 450 متر و عرض كف 80 متر وبه مخزن اصلي وارد مي گردد. سيستم انحراف و تخليه كننده تحتاني از دو عدد لوله فلزي به قطر 4/2 متر و به طول 160 متر در بدنه سد تشكيل شده است. |
|
زمين شناسي منطقه گنبد كاووس را دشت وسيعي مي پوشاند كه از رسوبات ماسه أي و سيلتي غير متراكم و سخت نشده پوشيده شده است. اين رسوبات كه از نوع ماسه هاي بادي (لس) هستند طي دوران چهارم با ضخامت نسبتا زياد در منطقه دشت و در پاي ارتفاعات جنوبي و شرقي نهشته شده اند. |
|
مشخصات سازه هاي جنبي سرريز از نوع آزاد بتني به طول 130 متر در تكيهگاه چپ سد واقع شده است. تراز آستانه سرريز 62 متر از سطح دريا، حداكثر ظرفيت سرريز 1553 متر مكعب بر ثانيه، و ارتفاع آب روي سرريز در هنگام تخليه سيلاب PMF برابر 35/3 متر ميباشد. نوع تند آب پله أي (تركيب گابيون و بلوك بتوني)، عرض تند آب 130 متر و طول آن 450 متر (متشكل از 9 عدد حوضچه آرامش 50متري) ميباشد. اختلاف ارتفاع دو حوضچه متوالي 2 متر است. آب عبوري از سرريز به رودخانه اوغان وارد و از آنجا به رودخانه اصلي (گرگانرود) هدايت خواهد شد. |
|
| گلستان1 | نام سد | مازندران و گلستان |
نام سازمان |
|---|---|---|---|
| 1374 | سال شروع ساخت | خاكي با هسته رسي |
نوع سد |
| گلستان | محل سد - استان | 1379 |
سال شروع بهره برداري |
| خزر | نام حوضه آبريز اصلي | گنبدكا ووس, 12 |
نزديكترين شهر و فاصله از آن به كيلومتر |
| گرگانرود-اوغان | نام رودخانه | گرگان و دشت |
نام حوضه آبريز فرعي |
| 25 | ارتفاع از پي - متر | 17 |
ارتفاع از كف - متر |
| 10 | عرض در تاج - متر | 1350 |
طول تاج - متر |
| 200 |
عرض در پي - متر | ||
| 11000 |
سطح زير كشت - هكتار |
88 |
MCM - حجم آب قابل تنظيم ساليانه |
| 0 |
ظرفيت نيروگاه - مگاوات |
74 |
MCM - حجم كل |
| آزاد |
نوع سرريز |
72 |
MCM - حجم مفيد |
تالاب بين المللي آلاگل
از مجموع تالاب هاي سه گانه آلاگل ، آلماگل و آجي گل
Alagol International Wetland
گزارش : کانون ديده بانان زمين – نسرين دخت خطيبي – پژوهشگر جغرافي


در دشت هموار ترکمن صحرا و در مرز شمالي با کشور ترکمنستان و تقريباٌ از غرب روستاي "داشلي برون" به سمت درياي خزر ، به لحاظ وضعيت زمين ساختي و وجود شاح آبهاي رودخانه اترک در اين منطقه، مجموعة تالابي شگفت انگيزي بوجود آمده است. اين تالاب ها شامل آلماگل –آلاگل– اينچه – دانشمند– بي بي شيروان – آجي گل – شور و... که مجموع مساحت آنها بر حسب سال هاي پر آبي و يا خشک سالي متغير است . و تا 3000 هکتار( ماخذ شماره 3 ) نيز تخمين زده شده است. مساحت سه تالاب "آجي گل ، آلاگل و آلماگل " 1400 هکتار است . ( ماخذ شماره 2 ) . گرچه برخی اوقات از این تالابها در نقشه هاي جغرافيايي به عنوان درياچه ذکر می شود, نظير درياچه دانشمند ، درياچه آلاگل ، درياچه شور ( نمک ) اما همة آنها در قالب تعاريف تالاب گنجانده مي شوند.
اين تالاب ها در اراضي مسطح و هموار ترکمن صحرا و در محدوده تپه هاي شني کم ارتفاع و اراضي شني مسطح قرار گرفته اند. از نظر زمين ساختي نيز بستر طبيعي آنها در منطقه " پلايا " و جزو سواحل و مناطق آبگير محسوب مي شود که در شمال تراس هاي لسي و آبرفتي دشت گرگان قرار دارد . رودخانه اترک و ريز آبه ها و سيلاب هاي آن نقش قابل توجه اي در تامين آب اين تالاب ها دارد ( رودخانه اترک با 535 کيلومتر طول مسير، از ارتفاعات قوچان در خراسان سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از استان خراسان در مراوه تپه وارد استان گلستان مي شود و در شمال شهرستان آق قلا وارد ترکمنستان مي شود و در نهايت به درياي خزر مي ريزد . اين رودخانه 190 کيلومتراز مرز مشترک ايران و ترکمنستان را تشکيل مي دهد)
چشم اندازي از تالاب آلاگل -آبان 84 -
آب و هواي اين منطقه در تابستان خشك و گرم و زمستانها معتدل ميباشد. متوسط بارندگي اين منطقه مشابه تهران و کمتر از 300 ميليمتر در سال است بعلاوه وجود دوره هاي خشک سالي و تر سالي از ويژگيهاي بارز اقليم اين منطقه است.
اين تالاب ها از نظر موقعیت سياسي در بخش " داشلي برون ، شهرستان گنبد کاووس ( استان گلستان) قرار دارند .
مسير دسترسي به اين تالاب ها از گرگان ( مرکز استان ) به سمت آق قلا و اينچه برون است
تالاب آلاگل در غرب جاده آق قلا – اينچه برون و در
17 کيلومتري جنوب غربي اينچه برون قرار دارد .
در زبان ترکي " ُگل " به تالاب اطلاق مي شود و اسامي تالاب هاي فوق الذکر در زبان ترکمني به معني تالاب هاي شور و گل آلود است .
مساحت : 2500 هکتار ( در زمان پر آبي ) با وجود نوسان سطح آب آن در سال هاي خشک اما اين تالاب کاملاٌ خشک نمي باشد .
ارتفاع از سطح دريا : 6 - (شش متر پايين تر از سطح آبهاي آزاد)
متوسط عمق تالاب: در حدود 2 متر و آب آن نسبتاٌ لب شور است .
معيار هاي تالابي : اين تالاب به علت داشتن معيار هاي 1a ( به عنوان يک نمونه شاخص خوب از يک تالاب طبيعي ، داراي صفتهاي ويژه مربوط به يک منطقه جغرافيايي زيستي باشد ) ,2a ( در بر دارندة مجموعه اي از گونه ها و زير گونه هاي نادر ، آسيب پذير يا در خطر انقراض از گياهان و يا جانوران و يا تعداد قابل ملاحظه اي از افراد هر يک يا تعداد بيشتري از اين گونه ها باشد ) 3a ( جزو به طور منظم 20 هزار پرندة آبزي را در خود نگهدارد) و 3c ( در جايي که اطلاعات راجع به جمعيت در دسترس است به طور منظم يک درصد افراد جمعيت يک گونه يا زير گونه پرندگان آبزي را حمايت و نگهداري کند ) در سال 1354 به همراه دو تالاب ديگر ( آجي گل و آلماگل ) تحت يک عنوان در فهرست کنوانسيون حفاظت از تالابها ( رامسر ) به ثبت رسيد.
اين تالاب به ترتيب از نوعSs ( مردابها ي شور ، لب شور ، آهکي ، فصلي / ادواري ) Ts (مرداب ها و حوضچه هاي آب شيرين فصلي/ادواري ) R ( درياچه هاي شور ، لب شور و آهکي فصلي /تناوبي ) P ( درياچه هاي آب شيرين فصلي /ادواري ) W ( تالاب هاي با پوشش درختچه اي ) طبقه بندي شده است .
اين تالاب از نظر شکل نيز جزو تالاب هاي گِرد محسوب مي شود .
آب و هواي معتدل زمستاني يکي ديگر از شاخص هاي طبيعي اين تالاب است و آب آن در زمستان يخ نمي زند و همين خصوصيت آن را مهمان پذير پرندگان مناطق سرد شمالي کرده است .
شاخص هاي زيستي ( اکولوژيکي ) : همچنانکه اشاره شد اين تالاب پذيراي پرندگان مهاجر در زمستا ن است که جوجه آوري نيز مي کنند. تا کنون 85 گونه پرنده شامل 19 گونه بومي و 66 گونه مهاجر در اين تالاب ها ي سه گانه ( آلاگل ، آجي گل ، آلما گل ) شناسايي شده است. از پرندگان مهاجر نيز 14 گونه آن عبوري بوده و بقيه زمستان گذراني مي کنند و يا در تابستان جوجه آور هستند . برخي پرندگان ديده شده در اين تالاب ها از جمله آلاگل عبارتند از :
فلامينگو ، غاز پيشاني سفيد ، پليکان سفيد ، پليکان پاخاکستري ، قوي گنگ ، قوي فرياد کش ، انواع کشيم ها ، بو تيمار هاي کوچک ، سليم ها و پرستو ها
سرپرست حفاظت محيط زيست گنبدكاووس در 24 مهر ماه سال جاري (84) خبر از فرود پيش قراولان پرندگان مهاجر شمال سيبري در اين تالاب هاي بين المللي را داد.
وي گونه هاي اين پرندگان مهاجر را شامل انواع اردك، قو، چنگر، حواصيل، اگرت، باكلان، كشيم، غاز و پرندگان شكاري از قبيل سنقر تالابي، عقاب ها، شاهين و سارگيه ها خواند (منبع شماره 3 )
گياهان اين تالاب چنانکه در تصاوير ضميمه نيز ملاحظه مي شوند يا در حاشيه تالاب قرار دارند نظير " گز " و يا ريشه در آب دارند. نظير لوئي . که تلفيق اين دو چشم انداز هاي بسيار شگفت انگيزي را در اين تالاب بوجود آورده است.
از گونه هاي گياهي آن مي توان به
Carex spجگن
Typha angustifolia لوئي–گرز
Tamarix aphylla شورگز– گز شاهي
Potamogeton pectinatus بارهنگ آبي شانه اي
Phragmites australis ني
Ceratophyllum demersumعلف شاخي غوطه ور
Ranunulus trichophyllus آلاله ميوه کرکي
Juncus spp صوف-سازو
Polygonum amphibium هفت بند دوزيست اشاره کرد .

نمونه اي از گونه هاي گياهي تالاب آلاگل

نمونه اي از گونه هاي گياهي تالاب آلاگل


نمونه اي از گونه هاي گياهي تالاب آلاگل
مخاطرات تالاب : شکار ( قانوني و غير قانوني ) ، مشابه تالاب هاي ديگر از مخاطرات اين تالاب است. فصل شكار طبق تقويم اداره محيطزيست از اول پاييز تا آخر زمستان هر سال و هر هفته دو روز(چهارشنبه و جمعه) ميباشد. که عملاٌ بر قانوني بودن کشتار پرندگان به عنوان تفريح و تفنن صحه مي گذارد ، که البته امسال (84) به دليل شيوع انفولانزاي مرغي ظاهراٌ محدوديت هايي ايجاد شده است .
یکی ديگر از معضلات جدی گریبانگیر این تالاب، جاده در دست احداث است که از کنار این تالاب می گذرد. هم اکنون اين جاده کشي ظاهراٌ نيمه تمام رها شده است . اين جاده کشي ضمن آنکه مخاطراتي براي خود تالاب داشته و به بافت زيستي آن آسيب مي زند جاده را نيز بسيار آسيب پذير مي کند . (بر اساس بازدید اعضاي کانون دیده بانان زمین در آبان 1384 که امیدواریم قابل توجه مسئولین سازمان حفاظت محيط زيست قرار گیرد )
از ديگر مخاطرات تهدید کننده این تالاب، کانال کشي در کنار آن می باشد که در بهم خوردن تعادل طبيعي تالاب بي تاثير نحواهد بود .

تصوير فوق کانالي است که آب تالاب آلاگل به وسيله پمپاژ به آن هداست مي شود . در دوطرف کنال جاده کشي شده . اين تالاب در روز هاي تعطيل محل صيد ماهي است -عکس از کانون ديده بانان زمين آذر 84

تصوير فوق کانالي است که آب تالاب آلاگل به وسيله پمپاژ به آن هداست مي شود . در دوطرف کنال جاده کشي شده . اين تالاب در روز هاي تعطيل محل صيد ماهي است -عکس از کانون ديده بانان زمين آذر 84

تصويري از ماهيگيري از كانال خروجي از تالاب(ماهي كپور). عكس از كانون ديده بانان زمين، آذر 84
احداث سد خاکي در بالادست اين تالاب نيز از ديگر مخاطرات اين تالاب و تالاب هاي همجوار آن است .
مجموع اين مخاطرات در صورت عدم کنترل، موجب مي شود يکي از مهم ترين کارکرد هاي اين تالاب که همان کنترل سيلاب ها است به مخاطره بيافتد.
اگر چه اين تالاب به دليل دور بودن از کانون هاي جمعيتي، خوشبختانه نسبت به ديگر تالاب هاي استان هاي شمالي زيبايي و بکر بودن خود را حفظ کرده ولي اميدواريم مديریت تالاب هاي کشور بتواند با کنترل بيشتری اين تالاب را از گزند مخاطرات آتي حفظ نمايد .
کانون هاي جمعيتي اين محدودة شامل " تنگلي " ، "اوخي تپه" ، " اينچه برون " است که مطابق با شواهد ذکر شده در برخي مآخذ همواره در تهديد سيل هاي رودخانه اترک بوده اند و حتي موقعيت استقرار برخي از آنها بر پايه ، در امان بودن از اين سيلاب ها بوده است. نظير اوخي تپه که بر روي تپه اي واقع است و در موقع طغيان رودخانه اترک اطراف تپه را سيلاب فرا مي گرفته ولي روستا در امان مي مانده است .
با توجه به موقعيت منطقه که در مسير و يا در بستر سيلاب هاي عبوري رودخانه اترک به سمت درياي خزر قرار دارد، ويژگي و ساختار بسيار حساسي را براي آن از دير باز بوجود آورده است . بنا براين هر گونه ساخت و ساز و ايجاد موانع در مسير سيل و تغيير بستر سيلاب ها با اهداف توسعه اي از جمله گردشگري با ساختار طبيعي منطقه کاملاٌ منافات داشته و تعادل طبيعي اين منطقه را به هم زده و عملکرد هاي اين تالاب هاي شگفت انگيز را ، از جمله نقش کنترل سيل و ساختار اکوليژيکي و حفظ تنوع زيستي آن را مختل مي کند.
******

چشم اندازي از تالاب آلاگل Alagol International Wetland-Iran

چشم اندازي از تالاب آلاگل Alagol International Wetland-Iran

چشم اندازي از تالاب آلاگل Alagol International Wetland-Iran
چشم اندازي از تالاب آلاگل Alagol International Wetland-Iran
منابع :
1- مشاهدات محلي کانون ديده بانان زمين ( مينا محبوبي – طاهره ابوطالبي – فرشته موثق نژاد – صبور حبيبي و نسرين دخت خطيبي- آبان 84
2- راهنماي تالاب هاي ايراني ثبت شده در کنوانسيون رامسر – سازمان حفاظت محيط زيست – تهيه و تدوين مسعود باقر زاده کريمي و مهبد روحاني رانکوهي
3- پيش قراولان پرندگان مهاجر در تالاب هاي گنبد كاووس فرود آمدند – سرپرست حفاظت محيط زيست گنبدكاووس کيهان 21 مهر 84 )
4- کتاب گرگان ودشت – اسدالله معيني – چاپ سال 1344
5- رود ها و رد خانه هاي ايران – انتشارات گيتا شناسي
.

اینجا جزیره آشوراده است، بکرترین و زیباترین جزیره دریای خزر که چند سال پیش ساکنانش به دلایل گوناگون آن را ترک کردند. چند سال که سازمان مناطق گردشگری بخشی از زمین های این جزیره متروک را خرید برآن بود تا با اجرای طرح های گردشگری مطابق با محیط زیست، این جزیره را به یکی از جذابترین مناطق کشور بدل کرده و گردشگران داخلی و خارجی را بدانجا بکشاند. اما اکنون پس از گذشت چند سال، جزیره به همان حالت اولیه باقی مانده و هیچ تغییری در احوال آن پدید نیامده است، به دلایلی که می خوانید.



شهر جرجان هزار سال پيش از تهران، داراي فاضلآب بود
شايد تا به حال در هنگام گذر از خيابانها و كوچههاي مختلف شهر تهران كارگراني را ديده باشيد كه بعد از گذشت بيش از صد سال از تاسيس هسته اوليه شهر تهران به عنوان پايتخت كشور تازه در حال حفر چاههاي عميق زير زمين و ايجاد سيستم فاضلآب شهري هستند، اما آخرين كاوشها و حفاريهاي باستانشناسي در شهرهاي جرجان نشان ميدهد كه مهندسان جرجاني هزار سال زودتر از مهندسان و مسئولان شهر تهران و قبل از احداث اين شهر به فكر ايجاد سيستم فاضلآب بودهاند.
شهر جرجان يا شهر سفالهاي زرينفام يكي از مهمترين شهرهايي است كه در اوج شكوفايي و تمدن خود جزو چهار شهر بزرگ دوره اسلامي بوده است. اين شهر داراي بقاياي معماريهاي مسكوني، صنعتي و كارگاهي از قرون چهارم و پنجم تا قرن هشتم هجري قمري است.
«محمد مرتضايي»، سرپرست كاوشهاي باستانشناسي در جرجان، گفت: «در اين فصل از كاوشهاي باستانشناسي در جرجان كه از دو ماه پيش آغاز شده؛ موفق به كشف كانالهاي فاضلآب و دفع آبهاي سطحي شهر تاريخي جرجان با بيش از يك هزار سال قدمت در اطراف معابر شهري شديم. بررسيها نشان ميدهد كه معماران جرجاني اين سيستمها و كانالها را در زمان تاسيس شهر طراحي و اجرا كردهاند.
وي با اشاره به اينكه بسياري از شهرهاي كشور نظير تهران و گنبد كابوس كه در چند كيلومتري شهر جرجان، جا گرفته است هنوز سيستم فاضلآب ندارند، گفت: «سيستم دفع آبهاي سطحي و فاضلآب جرجان آبهاي واحدهاي مسكوني را از طريق آبراهها و تنبوشههاي سفالي به كانالهاي واقع در كوچهها و بعد به كانالهاي خيابانها و سپس به كانالهاي اصلي براي خروج از شهر هدايت ميكند.»
به گفته مرتضايي، وجود سيستم فاضلآب در شهر جرجان بيانگر وسعت و اهميت اين شهر در گذشته است و ميتواند بيانگر پيشرفت ايران در بخش مهندسي شهرسازي در آن دوران باشد.
شهر تاريخي جرجان كه در استان گلستان و در شهرستان گنبد كاووس جاي گرفته است 200 هكتار وسعت دارد. در كاوشهايي كه در گذشته در اين محوطه انجام گرفته است، كارشناسان توانستهاند ظروف سفالي و اشياي تاريخي مختلفي را كشف كنند. مهمترين آثار تاريخي به دست آمده از جزجان ظروف زرينفام است كه در ساخت آنها از لعاب خاصي استفاده شده است.
| جبهه سبز ايران | |
| جزیره ی آشوراده؛ گنجینه ی ملی بر باد رفته | |
![]() |
جزیره ی آشوراده؛ گنجینه ی ملی بر باد رفته شبه جزیره ی میانکاله در بخش جنوب شرقی دریای خزر و شمال شرق شهرستان بهشهر واقع شده است. مساحت آن 68800هکتار و ارتفاع آن 20 متر پایین تر از سطح دریای آزاد است. این زیستگاه مجموعه ای از شن زارهای ساحلی، اراضی باتلاقی، آبگیر، مناطق جنگلی با پوشش درختچه های گز، تپه های شنی، جنگل انارستان، بوته های تمشک و سازیل است. کل منطقه با وسعت 97200 هکتار در تاریخ 12/8/1348 به عنوان " منطقه ی حفاظت شده " تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در آمد. در تاریخ 21/5/1353 به دلیل دارا بودن ویژگی هایی چون جذب گونه های نادر و در معرض خطر انقراض پرندگان آبزی مهاجر، ارزش های آبزی پروری به خصوص در جهت تکثیر طبیعی و زاد و ولد ماهی کپور و کلمه، همچنین جاذبه های طبیعی خاص به " پناهگاه حیات وحش " ارتقاء یافت. شبه جزیره ی میانکاله، خلیج گرگان و آب بندان لپوزاغمرز در همین سال به عنوان تالاب های بین المللی کنوانسیون رامسر با وسعت 100000 هکتار به ثبت رسیدند. پناهگاه حیات وحش میانکاله با وسعت 68800 هکتار در سال 1355 از سوی یونسکواعتبار نامه ی شبکه ی " ذخیره گاه های زیستکره " جهان را دریافت کرد. این تالاب همچنین به عنوان منطقه ای مهم برای پرندگان توسط سازمان بین المللی حیات پرندگان شناسایی شده است. در این منطقه 126 گونه پرنده آبزی گزارش شده است که 40 گونه از نظر بین المللی دارای اهمیت بوده و از کانون های زادآوری اگرت، حواصیل، پرستو و گلاریول در فصل تابستان حمایت می کند. علاوه بر پرندگان می توان به پستاندارنی از قبیل شغال، گراز، گربه جنگلی و فک دریای خزراشاره کرد. اما جزیره ی آشوراده که در منتهی الیه شرق شبه جزیره ی میانکاله و در شمال شرقی خلیج گرگان واقع گردیده است، بخشی از پناهگاه حیات وحش میانکاله با همان اختصاصات منحصر به فرد می باشد که پس از کشمکش های فراوان و تصمیمات اخیر دولت، به سازمان مناطق گردشگری واگذار گردید. ماجرا بدین ترتیب بود که بنیاد علوی ( وابسته به بنیاد مستضعفان و جانبازان ) در سال 1382 مدعی مالکیت 1960 هکتار از اراضی شبه جزیره میانکاله و جزیره آشوراده شد. در آذر ماه سال 1383 نیز علیرغم حاکمیت سازمان حفاظت محیط زیست بر مناطق حفاظت شده، بنیاد علوی 380 هکتار از اراضی جزیره ی آشوراده را با قیمت 19 میلیون تومان! ( در واقع با ارزش هر متر مربع 5 تومان یا 50 ریال ) به سازمان مناطق گردشگری واگذار کرد. این در حالی است که بر طبق اصل 45 قانون اساسی تالاب، جنگل ،مرتع و . . . در زمره ی انفال است. همچنین در ماده 31 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع ( مصوب 14/3/1354 ) و همچنین ماده 16 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست ( مصوب 28/3/1353 ) مالکیت کلیه ی املاک متعلق به دولت در محدوده ی مناطق حفاظت شده و تالاب ها در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد و این سازمان حتی حق واگذاری آنها را ندارد. حال چگونه این اراضی توسط بنیاد علوی به سازمان مناطق گردشگری واگذار شده، معلوم نیست. اطلاعات ارائه شده در سایت سازمان مناطق گردشگری با نشانی اینترنتی www.tao.ir حاکی از آن است که این سازمان به دنبال ایجاد سه شبکه ی " دهکده ی جهانگردی " با محورهای کویر، زاگرس و البرز می باشد. بنابراین با توجه به تعریف مشخصی که سازمان مذکور از دهکده و شبکه ی دهکده ی جهانگردی ارائه می دهد، تخریب محیط زیست تنها به محدوده ی جزیره ی آشوراده ختم نمی شود. علاوه بر این، در سایتی که با نشانی اینترنتی www.ashooradeh.com توسط سازمان گردشگری راه اندازی شده است، 5 دهکده با عناوین ماهی، درنا، صدف، پروانه و حلزون برای طراحی، ساخت و اجرا در جزیره ی آشوراده در نظر گرفته شده و در هر کدام امکانات خاصی طراحی گردیده است. بدیهی است آگاهی و تنویر افکارعمومی به منظور حفاظت از محیط زیست با آموزش مستقیم در طبیعت نتیجه ی بهتری خواهد داشت اما این امر منوط به رعایت استانداردهای خاصی است که منجر به دخالت کمتر در محیط زیست و استفاده از تکنولوژی های سازگار با طبیعت می شود نه ایجاد هتل، رستوران، سایت های ورزشی و . . . آن هم در منطقه حفاظت شده و به منظور رفاه حال طبیعتگردان. اگر همان طور که در سایت سازمان مناطق گردشگری ذکر شده است یکی از ارزش های برنامه های سازمان مذکور حفظ محیط زیست و توسعه ی پایدار باشد، مساله ی فوق این امر را نقض می کند هر چند در روند پروژه( بنا بر اظهارات مسولان سازمان گردشگری ) یک مشاور خارجی و معمار طبیعت گرا حضور داشته باشد.آماری که سازمان مناطق گردشگری در خصوص تعداد بازدیدکنندگان در محور البرز ( جزیره ی آشوراده در این محور واقع شده است )پیش بینی می کند، 20 میلیون نفر در سال و حتی بیشتر از دو محور دیگر می باشد و با این وضع تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل! اما مهمترین مساله ای که این امر و کاهش مساحت پناهگاه حیات وحش میانکاله در پی خواهد داشت، تقلیل وتخریب زیستگاه است؛ یعنی وقوع مهمترین عامل نابودی گونه ها در جهان. بنابراین به نظر می رسد باز هم خود را حاکم بر طبیعت دیده ایم نه جزئی از آن. |





صف مردمان ترکمن در نماز جمعه

پسری ترکمن با آینده ای نا معلوم همراه با مادرش

نگاه پر معنا مرد ترکمن

نرکمنها بی اسب در زندگی چیزی کم دارند

زنان در حال خلق زیباترین اثر هنری

روسری های ترکمن










در خواست سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از سازمان حفاظت محيط زيست
مانع نقشه برداري از جزيره آشوراده نشويد

مشاور سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در امور اكوتوريسم از سازمان حفاظت محيط زيست خواست مانع نقشه برداري كارشناسان سازمان مناطق گردشگري از زمين هاي جزيره آشوراده نشوند.
به گزارش خبرنگار «دهكده» ، «آرش كوشا» در نامه مورخ ۷ اسفند ۱۳۸۴ به «انوشيروان نجفي» معاون محيط زيست طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست اعلام كرد:
پيرو مذاكره حضوري، بااستحضار مي رساند با توجه به ضرورت نقشه برداري از منطقه آشوراده بمنظور ارائه دقيق تر طرح جامع آن منطقه بر اساس مطالعات همكاران محترم آن سازمان، خواهشمند است دستور فرماييد در اين خصوص همكاري لازم را بعمل آورند. در ضمن،كليه اطلاعات و نتايج حاصله به آن حوزه تقديم خواهد شد.
تفاهم نامه ساخت دهكده گردشگري در آشوراده باطل نشده است
سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ساخت آشوراده را يك ارزش حياتي مي داند

به گزارش خبرنگار «دهكده» به نقل از «پارسه»(نشريه داخلي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري) :
استان گلستان جزيره اي در مجاورت ميانكاله قرار دارد.اين جزيره كه همان روستاينيمه مسكوني آشوراده است، مدتي است كه نظر مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و سازمان محيط زيست را به خود جلب كرده است.
در اين زمينه تفاهم نامه ساخت دهكده گردشگري در آشوراده در دولت هشتم بين اين دو سازمان منعقد شد اما به تازگي حسن يزداني، بازرس ويژه سازمان حفاظت محيط زيست گفته است در جريان آشواده نكات مبهم فراواني مانند واگذاري زمين ها بدون مجوز سازمان، تغيير كاربري و ادعاي داشتن سند قانوني مطرح بود كه اين موضوع با شكايت جديد سازمان وارد مرحله جديدي شده است. با اين حال مدير كل استان گلستان معتقد است كه فعاليت ها و طرح هاي پيش بيني شده توسط سازمان مناطق گردشگري براي اجرا در جزيره آشوراده مغايرتي با قوانين ومقررات زيست محيطي ندارد. همچنين از نظر ما سازمان گردشگري سند دارد و سازماني است كه قدرت اجرايي لازم را دارد. با وجود آنكه مردم گلستان منتظر آغاز به كار بزرگترين پروژه توريستي- تفريحي جزيره آشوراده هستند، خبر رسيد كه اين تفاهم نامه باطل شده است. با اين حال محمود ربيعي مي گويد: تفاهم نامه به هيچ عنوان باطل نشده است و اين تفاهم نامه همچنان به قوت خود باقي است و همه شايعات را تكذيب مي كنم.
ربيعي از حمايت كامل رييس سازمان در اين زمينه خبر داد و گفت: مهندس مشايي راه اندازي اين جزيره را يك ارزش حياتي مي داند و گفته است هرجا كه لازم باشد در آن دخالت مستقيم مي كنيم و اگر هم نياز باشد، حمايت بيشتر مقامات بالاتر را كسب مي كنيم.
مديركل استان گلستان اظهار داشت: در پي نشستي كه بين سازمان محيط زيست و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري صورت پذيرفته قرار شد طرفين بخصوص سازمان، طرحي ارائه دهد كه هم نظر سازمان محيط زيست را جلب كند و هم طرحي اجرايي براي دهكده آشوراده باشد كه استاندار گلستان نيز اين موضوع را پيگيري مي كند.
ربيعي مي گويد: با توجه به شرايط بيكاري، شرايط خوب آب و هوايي منطقه، امنيت آب خليج گرگان كه به دليل كمي موج هاي سنگين باعث آرامش بيشتري براي گردشگران است، همچنين فاصله 3 كيلومتري اين دهكده تا ساحل و مسير كريدور بين تهران و مشهد، شرايطي بسيار خوب پديد آمده تا دهكده آشوراده به عنوان جزيره گردشگري مطرح شود.
وي طرح هاي گردشگري منطقه آشوراده را با نظارت و كنترل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري دانست و عنوان كرد، هنوز مناطق آزاد گردشگري از ما اعتباري درخواست نكرده اند. ضمن اينكه اگر درخواست اعتبار كنند، مشكلي در پرداخت آن وجود ندارد.
| موسیقی آئینی قوم ترکمن ( سیری بر جایگاه اهل بیت «ع») | ||
|
دانشجویان ترکمن دانشگاه صنعتی شاهرود در نیمه دوم اردیبهشت با برپائی نمایشگاه صنایع دستی،کتاب و عکس مربوط به ترکمنها و برپایی آلاچیق در طول مراسم و همچنین برگزاری مراسم اختتامیه با اجرای موسیقی سنتی ترکمنی و اجرا ذکر خنجر و ارایه مقاله های علمی از موضوعات مربوط به ترکمنها پذیرای مدعوین و مهمانان و بازدیدکنندگان خواهند بود. مدت زمان نمایشگاه و مراسم بمدت سه روز در محل سالن فرهنگی دانشگاه صنعتی شاهرود خواهد بود.
شایان ذکر است که در خصوص برنامه ریزی و جلب کمکهای مردمی برای برگزاری این همایش جلسه ای در تاریخ 9/1/85 در گنبد تشکیل میشود.
سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن با امید موفقیت برای این عزیزان از تمام فعالین و دلسوزان فرهنگ ترکمن میخواهد که با هیات برگزار کننده برنامه « آشنايي با فرهنگ و هنر تركمن» کمال همکاری را داشته باشند و حمایت خود را دریغ ننمایند.














