RSS  

عکسهایی از جزیزره آشوراده

:ترکمن خوابت آسوده نیست پریشانی

:پریشانم ؟نه

:از چه چشم برهم نمی نهی

:چشمانم با خواب غریبی می کند انگار شب شب خفتن نیست

: اگر جایت تنگ است جای دگر برویم

:جایم تنگ است؟نه امّا دلم حال غریبی دارد کاش مرا توانی بود که بگریم

:بگریه ای؟از چه؟تو را چه شده است؟

ترکمن از رخت بر خاست و پنجره را گشود

:هوا سرد است بیا این پالتو را بگیر بر دوشت بگذار تو اینجا غریبی اگه سرما بخوری بد میشه

:غریبم ؟

نگاهش بر آسمان دو خته شد خواست که فریاد بزند امّا غریب بود

خواست گریه کند امّا مهمان بود خواست که قدم بزند امّا غریب بود

:چه شده است تو را ؟اگر اولین شبت بود که اینجایی  یه چیزی، می گفتم احساس غریبی می کنی امّا تو سالهاست که اینجایی؟

تو دیگر بزرگ شده این خاکی؟

:غربیبی؟ خاک؟

ترکمن چراغ را روشن کرد طرف آئینه رفت و به چشمانش نگریست

خواست که آئینه را بشکند امّا.................................

:بیا بخواب فردا صبح زود کلاس داریم

ناگهان صدای شیههء اسبی در گوشش پیچید نگاهش رم کرد و یکجا بند نبود عرق شدیدی می کرد

:شنیدی؟ این صدارو شنیدی ؟صدای چی بود؟

:صدا؟نه صدایی نشنیدم تو اصلاً امشب حالت خوبه؟

ترکمن آرام گرفت چشمایش را بست از اتاق اومد بیرون آبی به صورتش زد و دوباره بر گشت به اتاق دراز کشید و چشمهایش را بست امّا باز صدای اسب در گوشش پیچید به سرعت از بستر بر خاست

:خدایا این چه صدایی؟

:بیا این قرص را بخور مثل این که تب داری و هذیان می گی؟

تر کمن قرص را گرفت و خورد خواست که یک لیوان آب بخورد امّا باز صدا در گوشش پیچید لیوان از دستش اوفتاد وشکست

:من اسمم چیه

:اسمت؟

:آره اسمم چیه من کیم؟

:راست راستی مریض شدی بیا ببرمت دکتر

:دکتر ،نه نمی خواهم من کی هستم اسمم چیه؟

:تو اسمت تایماز ِ ولی ما بهت می گیم ترکمن

:ترکمن؟چرا ترکمن؟

:چون ترکمنی

:ترکمنم؟

صدای اسب باز در گوشش پیچید

:تو هم ترکمنی؟

:من؟نه خودت که خوب می دونی من فارسم

:ترکمن!منم امّا تو نیستی

:چرا اینقدر چرت و پرت می گی امتحانات که تموم شد حتماً برو خونه خیلی وقته نرفتی اثر کرده

:خونه برم ؟کدوم خونه؟

:می گم که اثر کرده اونم بد جور

صدای اسب در گوشش پیچید

:خونه من کجاست؟

:نکنه سرت ضربه دیده به کلّی حافظه ات ار از دست دادی

:تو را خدا بگو خونه من کجاست؟

:تر کمن صحرا فهمیدی ترکمن صحرا جناب ترکمن حالا بگیر بخواب

چراغ خاموش شد و تا صبح صدای اسب در گوشش می پیچید و از ان شب تا الان همیشه در این فکر بود که صدا صدای چیه ؟ و علامت سؤال از آن پس همیشه همراهش بود ترکمن؟صحرا؟خونه؟اسم؟غریب؟خاک؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

2

پلیس دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس یک دانشجوی ایرانی را چند بار هدف حمله با شوک دهنده الکتریکی قرار داد و بازداشت کرد و این است معنای دمکراسی که در امریکا بر قرار است.

این وبلاگ با هدف شناساندن فرهنگ ترکمن به دیگر اقوام راه اندازی شده است . و در اینجا ما با خسته نباشید به مدیران این وبلاگ -آرزوی موفقیت آنان را می کنیم و امیدواریم که فعالیتهای فرهنگی ترکمنها روز به روز افزایش یابد چرا که مهمترین عامل حفظ و شناساندن و تداوم بخشیدن به فرهنگ ترکمن استفاده بهینه فناوری اطلاعات می باشد.

يكي از شيوه هاي نامگذاري در ميان تركمن‌ها، نامگذاري كودك به تناسب تاريخ تولد وي مي‌باشد. كودكي كه در روزهاي برفي به دنيا بيايد، از نام‌هاي مركبي كه در آن كلمه «قار، كار/ برف» وجود دارد، استفاده مي‌شود. اين شيوه در زمانهاي قديم نيز در ميان اقوام مختلف ترك كاربرد داشته است: «قارلوق، قارليغ، قارلق» نام طايفه‌اي است از اتراك. در فرهنگ تركي «سنگلاخ» اينگونه مي‌آورد:
«در تواريخ وجه تسميه آن بر اين نهج مذكور است كه چون اوغوزخان از ولايت غور و غرجستان به يورت مراجعت نمود، زمستاني بسيار سرد روي نمودو خان فرمان داد كه هيچكس از لشگريان تخلف ننمايند. جمعي به سبب كثرت برف از ركاب بازماندند، بعد از مدتي كه باز آمدند اوغوزخان آن جماعت را قارليغ لقب داد.»(1)


در ديوان لغات الترك كاشغري مي‌آورد:
«گروهي از تركانند چادرنشين جز از غُزان. و ايشان همچنين از تركمانانند.»(2)
در زبان تركمني امروز، نام‌هايي كه با تركيب «قار» استفاده شده است، عبارتند از:
نام‌هاي پسران:
قاربردي،
قارجان،
قارجيق،
قارخان،
قارگلدي،
قارلي،
قارمان،
قارمحمد،
قارمراد،
قارياغدي.

نام‌هاي دختران:
قاربي‌بي: خانم محترمه‌اي كه در يك روز باراني به دنيا آمده، خانم محترمه سپيد و برفي.
قاربيكه: زن و خانمي كه در يك روز برفي به دنيا آمده است، زن سپيد تن چون برف.
قارپاميق: دختري كه به سپيدي برف و پنبه است.
قارقيز: دختر سپيد به سپيدي برف.
قارلي قيز: دختري كه در يك روز برفي به دنيا آمده است.
قارناز: ناز و قشنگ و همچون برف سپيد.
قارگُزَل: زيباي سپيد چون برف.

ديگر نام‌هايي كه امروزه در ميان ديگر اقوام ترك با تركيب «قار، كار/ برف» به كار مي‌رود، عبارتند از(4):
كاراي (Karay) ماه و برف، ماه برفي، ماه سپيد چون برف، زيباي سپيد.
كارتاي (Kartay) همچون برف سپيد.
كارداناك (Kardanak) از برف سپيدتر.
كاردلن (Kardelen) نام دختر در ميان تركان و از جمله تركمنها. نام تركي «گل يخ» (galanthus nivalis) .(3)
كارديده (Kardide) دختري كه در زمان مشاهده بارش برف به دنيا آمده است.
كارسل (Karsel) سيل بارش برف، سيلي از برف و سپيدي، سيل ناشي از آب شدن برف‌ها.
كارشينتاي (karşıntay) سپيدوش و برف مانند.
كاركال (= قارقال) Karkal)) سپيد چون برف بمان.
كارليناز/ قارليناز (Karlınaz) دختر ناز كه در زمان بارش برف به دنيا آمده است.
كارگولتاي (kargültay) همچون گل برفي.
كارليتاي (Karlıtay) همچون محل پربرف و برفي، برف‌دار.
كارلوك/ كارليك/ قارليق: در قارلوق توضيح داده شد.

شكل نوشتاري «كار/ برف» با توجه به شيوه‌ي تلفظي قديم تركمني و تركي تركيه امروزي رواج پيدا كرده است كه از نظر محققين تركمن، با توجه به سليقه‌هاي مختلف مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد. به عنوان نمونه كلمه‌ي تركمني «قاقا/ kaka» به معناي «پدر و پدربزرگ» به شكل «كاكا» نيز بكار مي‌رود.
شيوه‌هاي نامگذاري را در مقاله‌اي جداگانه توضيح خواهيم داد.

زيرنويس:
(1)سنگلاخ (فرهنگ تركي به فارسي)، ميرزا مهدي خان استرآبادي، ويرايش روشن خياوي، چاپ اول، نشر مركز، 1374، ص 203.
(2)ديوان لغات الترك (نامها و صفتها و ضميرها و پسوندها)، محمود بن حسين بن محمد كاشغري، ترجمه و تنظيم دكتر سيد محمد دبير سياقي، چاپ اول، نشر پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، پاييز 1375، ص 790، ذيل كلمه «قَرلُق».
(3)لغات و اصطلاحات علوم زراعي و گياهي، دكتر مهدي تاج بخش و دكتر رسول جليلي، چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهي دانشگاه اروميه، زمستان 1372.
جهت لغت Kardelen مراجعه شود به:
Temel Türkçe Sözlük, Kemal Demiray, 3.baskı, Inkılap Kitabevi, 1994, s 454: kardelen b. a. bot. Nergisgillerden, ilkbahar başlarında çiçek açan soganlı bir bitki (galanthus nivalis).

منبع: یول

بهمن ماه سال ۸۴ بود که قصد داشتیم با همکاری همدیگر دست به فعالیت های فرهنگی در دانشگاه بزنیم و اولین هدفمان تشکیل انجمن ترکمنی بود و بعد انتشار نشریه دانشجویی و سپس فعالیت در حوزه اینترنت به وسیله وبلاگ یا وب سایت، که متأسفانه نتوانستیم به اهداف اول و دوم دست پیدا کنیم از عوامل عدم دست یابی به این اهداف یکی کمی تعداد دانشجویان ترکمن بود که بهانه ای بود برای مسئولین دانشگاه جهت عدم موافقت با ایجاد انجمن و دیگری نبود امکانات جهت انتشار نشریه دانشجویی .

همه امیدمان به وبلاگ بود گرچه بعضی از دوستان وبلاگ را عامل مؤثری جهت افزایش فعالیت های فرهنگی دانشجویان نمی دانستند اما باز ما به فعالیت هایمان ادامه دادیم و سعی کردیم نا امیدی که بر همه بچه ها سایه افکنده بود را از میان برداریم و تیمی را جهت اداره وبلاگ تشکیل دادیم هر چند تعداد افراد تیم کم بودند و وقت کمی هم داشتیم اما با تلاشی که کردند توانستند تا حدی بچه ها را به فعالیت های فرهنگی ترغیب نمایند و اکنون تیم مدیریت قبلی در آستانه کنکور ارشد قرار گرفته اند و یا در آستانه فارغ التحصیلی هستند اداره وبلاگ را به دست دانشجویان ورودی ۸۴ می سپارد و خوشحالیم که این عزیزان جدیدالورود با کمال میل قبول کردند .بر ما روشن است که بهتر از ما عمل خواهند کرد و إنشاءالله که چنین خواهد بود.

سرزمین پهناور ترکمن صحرا از شهرستان بندرترکمن و شهر گمیشان در حاشیه شرقی دریای خزر، واقع در استان گلستان، شروع و تا منطقه راز و جرگلان از توابع شهرستان بجنورد واقع در استان خراسان شمالی ادامه یافته و از طرف شمال با کشور ترکمنستان هم‌مرز می‌باشد. در این فاصله شهرهای آق‌قلا، گنبدکاووس، اینچه برون، کلاله و مراوه تپه قرار داشته و شهر گنبدکاووس نسبت به کل منطقه ترکمن صحرا مرکزیت دارد. ساکنین اصلی این منطقه از نژاد ترکمن بوده و زبان مادری آنها ترکمنی و همگی اهل سنت و حنفی مذهب می‌باشند. جمعیت ترکمنها بالغ بر یک میلیون نفر تخمین زده می‌شود.

شخصیت‌های بزرگی در طول تاریخ این منطقه درخشیده‌اند که نقش اساتید بزرگ، مرحوم عبدالقادرآخوند داغستانی و مرحوم عبدالوهاب آخوند داغستانی(فروزشی) در تحولات دینی و مذهبی ترکمن‌صحرا منحصربه‌فرد بوده و به راستی می‌توان آنها را از مصلحان دینی تراز اول منطقه به شمار آورد.

از شهرت آنان پیداست که اصالتا اهل داغستان(از ایالت‌های خودمختار روسیه) بوده‌اند.

عبدالقادر در زادگاه خود، نزد اساتید بزرگ علوم دینی را فرا گرفت و با هوش و ذکاوتی که داشت و با تلاش و کوشش فراوان، در سن20سالگی، زبانزد خاص و عام گردید و این زمان مصادف بود با مبارزات شیخ شامیل. این مبارزات روحیه ای تازه در عبدالقادر دمید و بعنوان رهرو سردار بزرگ داغستان، مبارزات خود را با تکیه بر آیات و احادیث بر علیه ظلم و جور استبداد سرخ آغاز نمود و به همین جهت همیشه در تعقیب و گریز با نظام حاکم بود. فشار و خفقان عرصه را بر عالمان دینی تنگ نموده بود، به طوری که اعدام عالمان مبارز، رویه‌ی رایج آن زمان شده بود. به همین جهت تفکر مهاجرت در عبدالقادر آخوند شکل گرفت و عاقبت با دو برادر خود به نامهای ابراهیم آخوند و محمد، هجرت از زادگاه خود را آغاز و در سال 1348هجری قمری(1306 هجری شمسی) در سن حدود 29سالگی بعد از رنج و مشقت فراوان وارد خاک ترکمن‌صحرای ایران گردید.

اسکان در ترکمن‌صحرای ایران و نسبت خویشاوندی با عبدالوهاب آخوند و نیز هوش و ذکاوت و تلاش خستگی‌ناپذیری که در او سراغ داشت، استاد را برآن داشت، برادرش-محمد- را مأمور انتقال عبدالوهاب از داغستان به ترکمن‌صحرا کند. این دو یار دیرینه مجددا در خاک ایران در کنار هم قرار گرفتند و به تبلیغ دین و ترویج معارف اسلامی پرداختند. نور علم و ایمان آنها روشنایی بخش ترکمن‌صحرا گردید؛ اما کشف حجاب رضاخانی بار دیگر زمینه هجرت دوم را برای این مردان خدا فراهم ساخت.

کاروان مهاجران راه خدا به سرپرستی عبدالقادر آخوند و به همراهی عبدالوهاب آخوند و دیگران عازم کردستان عراق شدند. اسکان در شهرهای سقز، بغداد، سلیمانیه، حلبچه و کرکوک و مصاحبت و ملازمت با علمای طراز اول کردستان از قبیل ملا عبدالعظیم مجتهدی، شیخ علاءالدین و غیره شناخت مهاجران راه خدا را به معارف دینی و اسلامی به گونه‌ای افزون کرده بود، که در نزد اساتید بزرگ کردستان بعنوان عالمان طراز اول شناخته شدند.

کسب علم و فضیلت و جهاد علمی این بزرگان از یک طرف و نیز کار و تلاش شبانه‌روزی برای ارتزاق خانواده از طرف دیگر، دوران پرمشقت همراه با تجربه‌ای گران‌سنگ را در زندگی آنان رقم زد. تا اینکه هشت سال از این دوران سپری شد و اوضاع ایران متحول گردید و رضاخان به تبعیدگاه رفت و شرایط بازگشت مجدد به ترکمن‌صحرا فراهم گردید(سال1320هجری‌شمسی).

هشت سال دوران هجرت، مردان مهاجر را آبدیده کرده بود و دست و پنجه نرم کردن با مشکلات عدیده زندگی، و کسب فیض از محضر عالمان بزرگ، آنان را تبدیل به شخصیتهای برجسته‌ای نموده بود و هر یک نمونه بارزی از صاحبان علم و تقوی شده بودند و با کوله باری از تجربه و علم و تقوی بار دیگر در ترکمن‌صحرا استقرار یافته و این بار با روحیه ای خستگی ناپذیر به ترویج معارف دینی پرداختند.

نبوغ علمی این بزرگان از یک‌طرف و تقوی و پرهیزگاری آنان از طرف دیگر، موجب شد تا در ترکمن‌صحرا شهره عام و خاص شوند و طلاب علوم دینی در نزد آنان به کسب علم بپردازند. مدارس علوم دینی توسعه یافت؛ به طوری که شمع وجود این عزیزان در هر کوی و برزن نورافشانی می‌نماید. مدارس علوم دینی، که امروزه در غالب روستاها فعال هستند و تعداد آنها بالغ بر 157مورد است، نتیجه‌ی مجاهدت‌های این بزرگواران تلقی می‌شود. این مدارس، حدود 4250نفر طلبه را در خود جای داده‌اند. امروزه برخی از علمای بزرگ در ترکمن‌صحرا، خود را مدیون تلاش و دانش آن عزیزان می‌دانند.

در حال حاضر عباس آخوند علیزاده فرزند ابراهیم آخوند و برادرزاده استاد عبدالقادرآخوند در روستای گلیداغ(محل دفن استاد) و طه آخوند فروزشی فرزند استاد عبدالوهاب آخوند در روستای اورجنلی(محل دفن استاد) از توابع شهرستان کلاله(هر یک با بیش از 100طلبه) دارای حوزه علمیه بوده و ضمن ادامه راه آن بزرگواران به ترویج علوم دینی و تربیت طلاب می‌پردازند. امروزه اکثریت قریب به اتفاق حوزه‌های علمیه ترکمن‌صحرا منتسب به یکی ازاین دو بزرگوار می‌باشد.

عاقبت عبدالقادر آخوند داغستانی در سن 63سالگی در سال 1340هجری‌شمسی و عبدالوهاب آخوند در سن 91سالگی در سال 1371 دعوت حق را لبیک گفته و به دیار باقی شتافتند.

روحشان شاد و راهشان پر رهرو باد!


منبع:
"مهاجران داغستان" تالیف آقای هادی خرمالی

طبق گفته مسئولان دانشگاه علت منحل شدن خوابگاه افزایش اجاره خوابگاه ها می باشد

شایان ذکر است که خوابگاههای دانشگاه زابل واحد های مسکونی و تجاری سطح شهر زابل می باشد که دانشگاه انها را اجاره کرده است و حتی پاساژ ها را نیز تبدیل به خوابگاه کردند به مانند خوابگاه های ۹ و ۴۸ که به علت بالابودن اجاره منحل شد و دانشجویان ساکن دران در دیگرخوابگاهها پراکنده شدند.

« سايراق » به معناي « نغمه خوان » نام بسيار زيبايي است كه روي اين نشريه ادبي ، فرهنگي گذاشته شده است .
« باش مقاله » در گينه ، بير – ايكي آغيز ميراث حقدا ، ميراث انجمني نينگ س – تصوير خزينه سي نينگ بوتين ساناوي ، قوشغولار ، بحران هويت فرهنگي نسل جوان ، چه بايد كرد ؟ من تركمن هستم و به آن افتخار مي كنم « سخنراني اسدا... معطوفي در انجمن ميراث » ، HQJY MYRAT AK ، كريم آغا مطالبي است كه در نخستين شماره سايراق مي خوانيد .
اين نشريه به كوشش شهروز آق آتاباي محقق جوان تركمن و با همكاري منطور طبري ، فرهاد قاضي و عبدالقهار صوفي راد به زيور طبع آراسته شده است .
ما هم خیلی مشتاقیم این نو نشریه به دست ما هم برسدو خوشحالیم از این که می بینیم روز به روز به تعداد نشریات ترکمنی افزوده می شود

از آنجا که تیم مدیریتی وبلاگ در ترم جاری توانایی اداره وبلاگ به علت آماده شدن برای شرکت در کنکور کارشناسی ارشد را ندارند لذا از تمامی دانشجویان ترکمن برای هر چه بهتر شدن وبلاگ دعوت به عمل می آوریم

چنانچه مایل به همکاری با ما وبلاگ هستید با آدرس زیر تماس بگیرید:

zabolturkmenler@hotmail.com

ویژگی های ظاهری و ساختاری

دوتار ترکمنی(تامدیره)

دوتار ترکمنی از خانواده سازهای زهی زخمه ای است .این ساز از آن روی که جنس کاسه و صفحه اش از جنس چوب توت است توت تار و از آن رو که چوبش را برای خشک کردن در تنور می گذارند تامدیره(در زبان ترکمنی به معنای تنور)نامیده می شود.

این ساز به وسیله انگشتان و به شکل مضرابی زده می شود.

کاسه دوتار ترکمنی به صورت نیمه گلابی و یک تکه است.در پشت کاسه سوراخی وجود دارد که در تشدید طنین و کیفیت صدای ساز نقش بسیار مهمی دارد. عمق و حجم کاسه طنین در مقایسه با دوتار شمال و شرق خراسان کم تر ، اما از نظر وزن سنگین تر است.

روی دسته نسبتا ظریف ، باریک وتا حدی گرد آن 12 تا 13 دستان بسته شده است.ظاهراً تعداد دستان ها از قدیم تا امروز تغییر نکرده است .دستان ها در دوتار ترکمنی از جنس فلز و بر روی دسته ثابت می مانند و امکان جابجایی و حرکت ندارند. ثابت بودن دستانها در این نوع ساز می تواند نشانه آن باشد که موسیقی ترکمنی در چهارچوب خود به نوعی اعتدال و تثبیت فواصل دست یافته است.

بدین معنی که فواصل این موسیقی حداقل بر روی دوتار ، در مقام های مختلف ، متغیر نیستند.دو وتر دوتار ترکمنی از جنس سیم فلزی و سفید و در قدیم از جنس ابریشم خام تابیده بوده است.وتر از یک طرف به سیم گیر و از طرف دگر پس از عبور از خرک کوچک،ظریف و کوتاه و نیز عبور از شیطانک ، به دور گوشی ها می پیچند.گوشی ها در انتهای دسته و پس از شیطانک قرار دارند.

دوتار ترکمنی لانه کوک ندارد و گوشی های آن مستقیماً به داخل دسته فرو رفته اند.قسمتی از دسته ساز که محل گوشی ها است ،تا حدی در جهت مخالف دسته ، رو به عقب ،خمیده است.گوشی ها یکی در سمت صفحه و دیگری تقریبا عمود بر صفحه قرار گرفته است.

دسته دوتار ترکمنی تاحدی گرد است .به نظر می رسد گرد بودن دسته ،استفاده از انگشت شست دست چپ را برای گرفتن دستان ها در وتر آسانتر می کند. دو وتر فلزی از نظر قطر با هم مساوی هستند . از این دو وتر یکی وظیفه اجرای نغمه و دیگری وظیفه اجرای واخوان را بر عهده دارد.کاسه طنین این ساز از جنس چوب توت و یکپارچه است.صفحه چوبی ،روی کاسه و خرک ، روی صفحه قرار گرفته است.تعدادی سوراخ کوچک که غالبا از نظم خاصی پیروی  می کنند،روی صفحه به چشم می خورند.این سوراخ ها ، مخصوصا سوراخ نزدیک خرک در تشدید طنین و صدای ساز اهمیت خاصی دارند.در بالای دسته یک شیار طولی ایجاد شده است که هنگام شل شدن دستانها کمک می کند تا با زدن ضربه های خفیف به دستان های شل شده،بتوان آن را ثابت و سفت کرد.

طول دوتار ترکمنی در حدود ۸۵سانتی متر و کاسه ۳۰سانتی متر و عرض ۱۷سانتی متر است

به این ترتیب دوتار ترکمن شامل قسمت های زیر است:

کاسه طنینی یکپارچه

صفحه

دسته

سیم گیر

۲وتر

شیطانک

خرک

۱۲تا ۱۳ دستان

۲گوشی

در طی روزهای آینده اطلاعات بیشتری در باره دوتار ترکمنی از جمله کوکها و دستانها و... در وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل درج خواهیم کرد.

نگاهی بر موسیقی ترکمن

موسیقی در بین قوم ترکمن از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و همچنین دارای قدمتی چند ین هزار ساله است که دارای شهرت جهانی می باشد ، با بررسی موسیقی ترکمن می توان به بسیاری از رسوم و اعتقادات ترکمنها پی برد.

طایفه های ترکمن که هزار و اندی سال پیش به هنگام زیستن در کرانه های رود سیحون در ترکستان به دست امیران سامانی به دین اسلام گرویده بودند ،شصد سال بعد در منطقه ای سکنا گزیدند که امروزه ترکمن صحرا خوانده می شود.

نوازندگان ترکمن

اسلاف تیره ترکمن که در رده بندی نژادی از ترکان شرقی به شمار می روند به هنگام حرکت از غرب چین و جنوب مغولستان به سمت آسیای میانه ،خنیاگران دوره گردی را به همراه داشتند که اوزان نامیده می شدند .

اوزان ها که کارشان ریشه عمیقی در آیین شامانیسم و پُر خوانی (جادو پزشکی –موسیقی درمانی)داشت در مدح  قهرمانان ایل حماسه می سرودند و در میان مردم از احترام ویژه ای بر خوردار بوده اند .اوزان ها را می توان آفرینندگان و پایه گذاران تمامی آثار بینادی موسیقی ترک زبانان دانست و به خاطر اهمیتی که ترکمنها به گذشته خود می دادند امروز اسلاف آوزان ها در ترکمن صحرا ، بخشی یا باغشی نامیده می شوند

موسیقی ترکمنی

موسیقی بهترین وسیله برای بیان آرزوها ،احساسات و عواطف قوم ترکمن است و به همبن دلیل موسیقی ترکمنی یکی از تجرید ترین و در نوع پیچیده ترین انواع موسیقی در ایران وجهان است.

رقص در فرهنگ ترکمن جای ویژه ای ندارد و نشانی از سازهای کوبه ای و سازهای خانواده سرنا نیز در موسیقی ترکمنی دیده نمی شود.

ریتم حاصل از تاختهای مختلف اسب، برخورد شانه با تار و پود قالی و ریتم های حاصل از کار طاقت فرسای نمد مالی را می توان به خوبی در مضراب های دوتار ،تحریر های سازی و آوازی و نیز صدای قوپوز(زنبورک) دید .

موسیقی ترکمنی یبانگر زندگی و تاریخ حماسه ساز قوم ترکمن است.این موسیقی اگر شاد نیست،با غرور است و استوار و عجیب این است که با این ویژگی ها تناه در عروسی ها و مجالس شاد زنده مانده است.

مهمترین بخش موسیقی ترکمن مجموعه آثاری است که توسط بخشی ها نواخته و خوانده می شود .بخشی ها نوازندگان دوتار (تامدیره)،آواز خوان و داستان گو هستند.

ساز دیگری که بخشی را در نواختن دوتار و خواندن آواز همراهی می کند،کمانچه است و آوازهای چوپانی و ساربانی به همراه نی ،آهنگهای که با نی برای تسکین یا درمان سرخک کودکان نواخته می شود ، مولود خوانی در ماه ربیع الاول (ماه مولود) لأله توسط دختران و نوعروسان ترکمن در شبهای چهارده (یا رمضان) و بیست و هفت ماه رمضان (قدر گیجه)خوانده می شود. ذکر خوانی طلبه ها در حوزه های علمیه ، لالایی مادران(هودی)مویه ها و مرثیه های زنانه،ذکر خوانی و غزل خوانی در مراسم پرخوانی از انواع دیگر موسیقی ترکمنی هستند.

موسیقی ترکمنی ایرانی که تعداد نغمه های آن بالغ بر 500 آهنگ است بر اساس چهار مقام اصلی مخمس ، تشنید،غرق لر و نوایی شکل گرفته است.این چهار مقام در چهار شیوه یا سبک مختلف گرگان یولی ،دامانا یولی ،ماری یولی،خیوه یولی (به روش گرگان ، به روش دامانا، به روش مرو ،به روش خیوه)که هر کدام مربوط به ناحیه یا تیره ای خاص است ، اجرا می شود.گرگان یولی نسبت به سایر شیوها آسانتر است ،دامانا یولی را برخی به شیوه اجرایی ترکمنهای خراسان نیز نسبت می دهند.

آوازهای بخشی ترکمن

متن های آوازهای بخشی ترکمن را می توان به چند دسته تقسیم کرد:

دسته اول:داستانها و روایتهای منظوم ومنثور

مانند:زهره و طاهر،غریب و شاه صنم،زین العرب،صیاد وهمراه،حورلقاوهمراه،اصلی و کرم،یوسف و احمد،گل وبلبل،کور اوغلی

متن این داستانها به زبان ترکمنی است و با عاشیق های آذربایجان و بخشی های شمال خراسان و عاشیق های قشقایی ها تقریباً یکسان است.

بخش دوم :شعر های شاعران کلاسیکی چون مختومقلی فراغی، قربان دردی ذلیلی،آنه قلیج مه تاچی،ملا نفس،دوست محمد بال قزل،اراز عاشقی ،سیدی خوجه،محمد ولی کمینه و مسکین قلیچ

بخش سوم :اشعار شاعران گمنام ترکمن

همانطور که ذکر شد موسیقی ترکمنی در قالب چهار مقام اصلی مخمس ، غرق لر ،تشنید و نوایی اجرا می شود و تسلسل مقام به این گونه می باشد که بخشی معمولا کار خود را از مقام مخمس که پرده های بم وکوک پائین را دارد آغاز می کند.

مخمس از پرده اول یا سوم شروع می شود و تا پرده هفتم بالا می رود و بعد کوک دوتار کمی بالاتر می برد و مقام غرق لر را می نوازد این مقام معمولا از پرده ششم آغاز می شود و تا پرده های دوازدهم و سیزدهم سیر می کند .بخشی دوباره کوک را بالا می برد و مقام تشنید را می نوازد .این مقام از پرده هفتم آغاز می شود و تا پرده دوازدهم و سیزدهم سیر می کند و در پایان با بالا بردن دوباره کوک دوتار ،مقام نوایی را اجرا می کند.

و در این بین مقبول ترین و کار آمدترین مقام تشنید است بعد نوایی و پس از آن غرق لر و در آخر مخمس قرار می گیرد.

اهالی ترکمنصحرا بی صبرانه منتظر انتشار شماره جدید یاپراق هستند

آتالر نقلی ها و معادل آنها در فارسی

۱-حق سوزی آجی بولار

سخن حق تلخ باشد

۲-کوپ سوز سنی ایل ایچینده خوار ایلار

                                                   (مختومقلی فراغی)

سخن کم گوی و نیکو گوی در کار 

                                             که از بسیار گفتن مرد شد خوار (ناصر خسرو)

۳-کپینگ آزی،آشینگ دوزی

سخن هر چه کوته بود خوشتر است

۴-ملا بولماق آنگسات ، آدم بولماق قین

ملاشدن چه آسان        آدم شدن چه مشکل

۵-کافره توبه یوق ، یامانه اوبه

توبه گرگ مرگ است

۶-قانی قان بیلن یوویلماز ، سو بیلن

خون را به آب شویند ، خون را به خون نشویند

خون را با خون نشویند     سیه را با سیه پاداش ندهند

۷-قیزیل ایت شغال دایسی

سگ زرد برادر شغال است

۸-عقل کله ده بولماسا جان عذابده دور

گر عقل در سر نباشد جان در عذاب است

۹-شاه باغیشلاساده ، شا غلام باغیشلماز

شاه می بخشد شاه غلام نمی بخشد

۱۰-دوغان کیم، قدرینگ بیلن

برادر آن بود که روز سختی       ترا یاری کند در تنگدستی

داستان آن بوسه !

  آتالر نقلی های این هفته

وب لاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل هر هفته آتالر نقلی هایی که ضرب المثلهای ترکمن 

می باشد را ارائه می دهد که امیدواریم مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد

استاد فقه اسلامي دانشگاه شهر "حلب" سوريه، روز چهارشنبه در گفت وگوي تلفني با خبرنگار ايرنا، افزود: سخن گفتن در اين زمينه، سبب تفرقه و تشتت مسلمانان شده، خدمتي مجاني به منافع استعمارگران طغيانگري است كه مي‌كوشند ميان مسلمانان فتنه به پا كنند.

"سلمان العوده" از روحانيون سعودي كه رياست موسسه‌ي "الاسلام اليوم" را برعهده دارد، بتازگي مدعي شده است: "مذهب تشيع در سرزمين شام و برخي كشورهاي اسلامي بويژه سوريه، بسرعت رو به گسترش است".

به گفته‌ي العوده، "گرايش به مذهب تشيع يك پديده‌ي سياسي است. بدين معنا كه برخي‌ها به نشانه‌ي تاييد مواضع سياسي ايران، به مذهب تشيع روي آورده اند".

روحاني برجسته‌ي اهل تسنن سوريه در واكنش به سخنان العوده، گفت: گسترش نفوذ شيعه در سرزمين شام بويژه سوريه، يك ادعاي نادرست، بي‌اساس و خدمت مجاني به دشمنان اسلام است .

شيخ محمود عكام افزود: "حتي اگر اين ادعا واقعيت داشته باشد، شخصا گسترش مذهب تشيع را گسترش دين اسلام مي‌دانم كه مانعي نيز ندارد".

اين متفكر برجسته‌ي سوري، در عين حال تاكيد كرد: "من در سوريه زندگي مي كنم ولي شاهد رواج مذهب شيعه در اين كشور نيستم. آن چه مشاهده مي‌كنم، تلاش براي تحقق وحدت ميان مسلمانان است".

وي متذكر شد: "بايد تمامي مذاهب اسلامي را به وحدت و ايستادگي در برابر نفوذ صهيونيسم و آمريكا فراخواند كه تمامي مسلمانان را بدون در نظر گرفتن مذهبشان، هدف قرار داده است.

شيخ عكام افزود: "ما مي‌خواهيم در مورد خطري جدي و واقعي هشدار دهيم.

استعمارگران پيوسته ميان مسلمانان تفرفه افكني مي‌كنند".

در اين نمايشگاه ‪ ۹۶‬تابلوي نقاشي و مينياتور مجتبي آقايي سربرزه، سعيد محمودي ازناوه و رضا بدرالسماء به نمايش گذاشته شده است.

تابلوهاي عكاسي به نمايش درآمده مجتبي آقايي و سعيد محمودي درباره اماكن ديدني و تاريخي شهرهاي عشق آباد و شهر اصفهان پايتخت فرهنگي جهان اسلام مي‌باشد.

در آيين گشايش اين نمايشگاه كه جمعي از شهروندان تركمن و ايرانيان مقيم عشق‌آباد حضور داشتند "غلامرضا انصاري" سفير ايران در تركمنستان طي سخناني هنر را عامل نزديكي و پيوند ملت‌ها عنوان كرد.

وي ابراز اميدواري كرد كه همكاريهاي فرهنگي و هنري بين دو كشور باعث نزديكي هر چه بيشتر روابط دو جانبه در بخشهاي مختلف شود.

"مايا دوردي‌اوا" رييس آكادمي هنرهاي تجسمس تركمنستان نيز در اين آيين گفت كه اين نمايشگاه فرصت مغتنمي براي آشنايي مردم تركمنستان با فرهنگ و هنر ايراني است .

اين نمايشگاه به مدت سه روز براي بازديد عموم علاقمندان داير است

معاون مدير زراعت سازمان جهاد كشاورزي گلستان اعلام كرد: با توجه با زمان مناسب و شرايط مساعد آب و هوايي، كار كشت پاييزه گندم، در استان آغاز شد.

"سهراب سهرابي" روز چهارشنبه در مصاحبه با خبرنگار ايرنا گفت: كشاورزان مي‌توانند براي دريافت گندم بذري بوجاري و ضدعفوني شده، به مراكز خدمات كشاورزي سراسر استان مراجعه كنند.

وي ميزان توليد سالانه گندم بذري را در استان گلستان ‪ ۲۸‬الي ‪ ۳۰‬هزار تن و از ارقام مختلف تجن، زاگرس، كوهدشت، شيرودي، رسول و رقم درم كه براي توليد ماكاروني مناسب است ، ذكر كرد.

اين مقام، ميزان سطح كشت گندم پاييزه امسال را ‪ ۳۷۰‬تا ‪ ۳۸۰‬هزار هكتار پيش بيني كرد.

تقويم كشت گندم پاييزه در استان گلستان از نيمه آبان تا پايان آذر ماه و كار برداشت همه ساله خرداد ماه انجام مي‌شود.

مناطق عمده كشت گندم گلستان در دشت تركمن شهرستانهاي گنبدكاووس و كلاله قرار دارد كه عمدتا به صورت ديم كشت مي‌شود.

در سال زراعي قبل، از سطح ‪ ۳۷۰‬هزار هكتار گندم، ‪ ۹۵۰‬هزار تن محصول بدست آمد كه از اين ميزان ‪ ۸۰۰‬هزار تن خريداري شد.

در نظر است در پايان برنامه چهارم توسعه، ميزان توليد گندم در استان گلستان به رقم يك ميليون و ‪ ۲۵۰‬الي ‪ ۳۰۰‬هزار تن برسد.

مردان ترکمن وقتى به سن ۶۳ سالگى مى‌رسند، به پاس بزرگداشت ۶۳ سال زندگى پيامبر اسلام، ‌ جشنى مى‌گيرند که آن را جشن «آق قوئين» (گوسفند سفيد) مى‌نامند. چگونگى اين جشن را منزلت و تمول شخصى معلوم مى‌سازد.

در انجام اين جشن معمولاً آبگوشتى مى‌پزند و عده‌اى را به صرف آن دعوت مى‌کنند. در صورتى که صاحب جشن توانائى مالى داشته باشد به کلى دو بز يا گوسفند سفيد را ذبح کرده ميان مردم تقسيم مى‌کند يا جشن مفصل‌ترى ترتيب مى‌دهد. بعضى اشخاص ثروتمند در اين جشن، ‌ مراسم اسب‌دوانى و کشتى‌گيرى نيز ترتيب مى‌دهند و براى آن جوايزى مانند يک قواره پارچه، پيراهن و گاهى هم نمد، ‌ بره و گوسفند در نظر مى‌گيرند.

آرامگاه حضرت مختومقلی فراغی در آق تقای

آبادان بر بلندی نشسته می خواند

و به افتخار ترکمن قالی می بافد.

بر کوهپایه ها  رد پای گور خران

و در خانه کوچکترین برادر

گلی قرمز بر قالی

لالایی لالایی

لا لا کن فرزند دلبندم.

گل من گلی که ماهی یک قالی می بافد

و کناره قالیش جای ده سرانگشت اوست

در میان گلها به لاله می ماند

به قرمز دانه می ماند

لالایی لالایی

لالا کن فرزند دلبندم

هارون الرشید : ای بهلول از زمانی که من آمده ام طاعون دیگر نیامده و

ریشه کن شده است.

بهلول:خداوند عادل است و در یک زمان دو بلا را بر هم نازل نمی کند.

 قره مان اوغلوها

سلسله قره مان اوغلو مهمترین از سلسله های گوناگون ترکمن که پس از تجزیه ی ممالک سلاجقه روم در آسیای صغیر به وجود امد و مدتی جدیترین رقیب دولت عثمانی بودند. طایفه قره مان لو احتمالاً از طوایف سالور بودن و مسکن آنها ناحیه کوهستانی بسیار صعب العبوری در عثمانی غربی بود.

زبان وقتی می میرد که آخرین شاعرش هم مرده باشد.

اشعار زیر از شاعر توانای معاصر آقای منصور طبری

((ترکمن اوغلی ))می باشد

((انه دیل))

قولوق قویونگ قارداشلار

اویلانینگ بو سوزلره

تورکمن دیلی قالیب دوور

یاش دولسون بو گوزلره

تأزه تأزه سوزلری

آیری دیلدن قوشدیلار

نورکمن دیلی کیچلدیپ

اوز دیلیندن گچدیلر

شاهیر دییب قوشدیق بیز

قوشغی لار یورکدن

اما اونونگ گویجی یوق

بیرجه دوگوم چورکدن

اوگرتملی یاشلارا

انه آتا اویونده

یورتمیک لیک بودیلی

شاهیرلارینگ بویندا

آتی قالدی چاپغی دا

سازی قالدی تویلاردا

قالماسین تورکمن دیلی

چولده قالان اویلرده

بیر ایکی نی بیلمسه

یک دو دییپ سانایار

اوز دیلیندن ال چکیب

آیری دیلی یانایار

انه سینی مامانی

دییر پاپانگ چاغاسی

اجکه سی عمه دیر

عمو بولدی آغاسی

دایزسی دا قالمادی

اوز پاینیگ ایزیندان

دایزسی خاله بولدی

آرتدیریپ دیر پوزوندان

سالانچاغا تاب دییپ

سوو یرینه آب ایچیار

بیر قاپی یاپیق بولسی

باز ادرین دییپ آچیار

میوه لری قاچدی دیلدن

باغ و بوستان دیلینگدن

اَرمیت بولدی قلابی

دیلینگ گیتدی الینگدن

ماه آیدان آوادان

آفتاب گوندن یاغتی راق

صندلی گیرسه دیلی

اوتوغیچ دان باغتلی راق

تورکمن قیز گلین بولسا

عروس بولدی دییدیلر

هوروز دیلدن قاچاندا

خروس بولی دییدیلر

آیاسینا کف دییپ

قوشارینا مچ دییار

اوگجه سی پاشنه دیر

یوق یرینه نچ دییار

تورکمن قیزلار ییگیت لر

پارسچا گورلاب قووانیار

پارس دیلنی اولالدیپ

اوز دیلیندن اوتانیار

پارسینگ دیلی میللی دیل

سوزلمگه سویجی دیر

انه دیلین اونوتماق

تورکمن دیله دیله ایجی دیر

سرحدن آشیب گیتسنگ

اوروسچا گیرر دیلینگه

تورکمن صحرانگ ایچینده

پارسچا گیرر دیلینگه

پارس لار بیز دوغان دیر

آغیز آلالیق بولماسین

تورکمن دیلی نامیس دیر

نامیسی میز اولمه سین

تورکمن سنت دأبینی

حرمت بیلن ساقلایلینگ

ایلایتادا دیلینی

حور اتمانی ساقلایلینگ

((تورکمن اوغلی)) اوتانماز

انه دیلینگ سوزینه

انه دیلین بیلمه یأن

قارا چکسین یوزینه