دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

ابیاتی از مختومقلی فراغی

بیر آق اویه بارسانگ آلماز میهمانی هر کیمینگ اوز ایلی-یورت یاغشی دیر

هرگز نامرد کوپری سیندن گپمأنگ لر غرق بولوپ دریا دا قالان یاغشی دیر

گله عاشق بولماق بلبلینگ ایشی قارغا بلبل بولوپ گله یاراشماز

وطنیندن آیریلیپ غریب دوشمه ین اولکه سینده ایلینگ قدرین هیچ بیلمز

نصیحت دینگله سنگ، أرینگ أری سن آلماسنگ نصیحت، کوپونگ بیری سن

قانلی بولسانگ گچ قانینگدان بیر غریب میهمان ییگیده

هر آدمینگ خاصیتی بیر بولماس قلیجیندا،دیلینده،سوزنده بللی دی

آغساغینگ الیندن آلسانگ آغاجین یامان درده دوشر تاپماز علاجین

نامرده یوز اورسانگ ایلینگ قایرماز ایتدن سونگک ایستان بیر زات آیرماز

یاغشلیقدا ایله اوزون تانیدان آلقیش آلیپ،درجه سی زور بولار

یامان بولوپ، یاغشلیغی اونیدان اوز عزتین گیتدیر، ایتدن خور بولار

|+| نوشته شده در شنبه 24 آذر1386 ساعت 11:27 قبل از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

ضرب المثل درباره زنان

1)یاغشی عیال رحمت، یامان عیال محنت

زن خوب رحمت است و زن بد محنت

2)أر هلای نگ اورشی، یازگون ننگ یاغیشی

دعوای زن و شوهر مانند باران بهاری

3)أر گزسه رزقی آچیلار، عیال گزسه عایبی

اگر شوهر سفر کند رزقش گشوده می شود زن اگر بگردد عیبش فاش می گردد

4) قیز سئرایان عیال دان قورق، یاز سئریان غیش دان

بترس از زنی که خود را مثل دختر می داند و نیز از زمستانی که خود را همانند بهار می داند

5)خاتین نگ یامان بولسا ، یورت دینج لغندان نه پیدا

اگر همسرت بد خلق باشد، تو را از آرامش سرزمین چه فایده

6)یاغشی عیال آرفا اونی آش ادر، یامان عیال بوغدای اونی داش ادر

زن خوب از آرد جو آش می پزد ، زن بد آرد گندم را شنگ می کند

7) ارکک دمیردیر، عیال کومیر دیر آخر اریدر

مرد مثل آهن است اما زن زغال آتش است و بألاخره آبش می کند

8) أری قاوی بولان عیال گوند گوندن یاش گورینر ،

أری بد بولان عیال، گون گوندن قاریار

زنی که شوهر خوب نصیبش شود روز به روز جوانتر به نظر می رسد اما زنی که شوهرش بد اخلاق باشد روز به روز پیرتر می شود

9)دوش بولسانگ یامان خاتینا، عمرنگ اؤتر شر بیلان

اگر زن بد اخلاق نصیبت شد عمرت با شر سپری خواهد شد

10) یگیدینگ بد بولسا آلان عیالی، باشینا بلادیر آیاغینا دوزاق

اگر جوانی همسر بد نصیبش گردد، بر سرش چون بلا و بر پایش چون تله خواهد بود

برگرفته از کتاب زن ترکمن نوشته موسی جرجانی

تهیه مطلب: مارال قروی

|+| نوشته شده در پنجشنبه 1 آذر1386 ساعت 3:50 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

هر بیر اکین اوز وقتنده بیشر

هر محصولی به وقت خودش بار می دهد

کوپ بیل، آز گورله

بیشتر بدان کمتر سخن بگو

قوری سوزه میمون اویناماز

به حرف بیهوده و خالی میمون نمی رقصه!

اییه سیز اشه گی غورت اییر

خر بی صاحب طعمه گرگ خواهد شد.

خود پرست لیق دان بت پرست لیق غووی راق

بت پرستی به از خود پرستی

بیر غاپی یاپیق بولسا، مونگ غاپی آچیق

اگر یک در بسته باشد هزار در دیگر هست که بازه

کوپ آیلانان ییقیلار

سرانجام زیاد چرخید افتادن است

اود، اودندن دویمازه، آدم عمردن

آتش از هیزم سیر نمیشه آدمی از عمر

یاغشی سوز بالدان سویجی

سخن نیک شیرین تر از عسل است

دشمن سنی تانامانقا، سن دشمنی تانا

پیش از آنکه دشمن تو را بشناسد تو دشمن بشناس

برای دیدن معانی واژگان بر روی ادامه مطلب کلیک کنید.

ادامه مطلب

|+| نوشته شده در دوشنبه 28 آبان1386 ساعت 5:39 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

اصطلاحات و ضرب المثلهای ترکمنی

سایت cloob.com سایتی است شناخته شده و آشنا برای همه کاربران اینرنت در ایران. در این سایت کلوب های وجود دارد که به بحث و تبادلاز اطلاعات می پردازند . در این سایت کلوبهای مربوط به فرهنگ ترکمن نیز وجود دارد که مشغول فعالیتند یکی از این کلوبهای فعال کلوب ترکمنهای مقیم تهران می باشد در این کلوب بحثی مشاهده کردم با عنوان قدیم کپلر که مطالب و اصطلاحات زیبایی داشت به همین خاطر مقداری از این مطالب در وبلاگ قرار می دهیم و برای مطالعه بیشتر به مشاهده کلوب دعوت می کنم.

چوپان چیقسا چوپان تافیلار، تامدیر قیزسا پتیر یاپیلار. (آتا ناقیلی)

حان قیزی ، هاسا(یالیق) توتسه الی غابارار. (ناقیل)

آدام دویماز برسنگ مونگ دورلی آشی        ساچاغینگدا بوقدای نانینگ بولماسا.

عاقیل پایخاس گرگ آدمكأرلیگه                     سیلاغ حورمات گرگ آغزی بیرلیگه

لوقمان بولوپ، سیرقاو حالین سوراماسانگ         درد ینگله مز، درمان سوزونگ بولماسا.

”آقا" دیـیر عایبی یوق غاریپ بولونینگ         بتر، بارلی بولوب غاریپ اؤله نینگ

دویورماز دیلانینگ، موغیت آلانینگ        ائرسغال اوجوغیندا پایئنگ بولماسا.

آشغاباتلی "آقا" دیین بیرسی نینگ سؤزلرینه

آقیش ساپاروف ینگ آیدیمیندان

آت یاغشی، دنیا گلن زات یاغشی،

غادیر بیلمز غارداشدان، غادیر بیلان یاد یخشی.

دنیا دورار عمر غالماز آجال گلسه چأره بولماز

نه ایش بارین آدام بیلمز بارچه ایش حاقینگ کأریدیر (ماغتیمغولی)

یاغشیلیغا، یاغشیلیق هر کشی نینگ ایشی دیر،

یامانلیغا یاغشیلیق ارکک کیشی ینگ ایشی دیر. (آتالار ناقیلی)

عاذاپ چکمأن ، راحت(رهنت) گؤریپ بولماز. (ناقیل)

خدای دان یاشیرمادینگی، بنده دن یاشیرما.

نامارتدان کؤپریسیندن گچمه، قوی آپارسین سیل سنی (ناقیل)

كؤپ یاشان بیلمز، كؤپ گؤرن بیلر. (ناقیل)

تیلکی نینگ بازاردا نه ایشی. (ناقیل)

آز یاشا، آزاد(اوز= قاوی) یاشا (ناقیل)

بول بول، اوزونگ بول، حانا نؤكر تاپیلار. (ناقیل)

چوربانینگ یوزی یاغشی، پلوینگ دویبی. (چایئنگ اؤنگی، چوربانگ سونگی) (ناقیل)

حالوا حالوا دییه نینگ بیلن آغزینگ سویجیمز. (ناقیل)

تاوشانینگ قاچشینی گؤروپ، اتیندان تامانی اوزدیم. (ناقیل)

غاونینگ قاوسینی شاغال ایـیر (ناقیل)

بیر باشی بار، مونگ ایشی. (ناقیل)

چلفینگینی آییرجاق بولوب، کؤر اتمک. (ناقیل)

توتوندی دان اوغول بولماز، تولا دان تازی.(ناقیل)

سایه دوشن یرده اکین بیتمز. (ناقیل)

مونگ ییل مایا(شتر ماده) گزینچأنگ، بوتین بیر یل نر(شتر نر) گزگین (ملانفس)

.غاریبی اورسنگ اور، کؤینه گینی ییرتما (ناقیل)

ایچمگلینی ینچسنگ، یالانگاچ قورقار (ناقیل)

یاغشی سوز ییلانی هیندان چیقارار (ناقیل)

مل لکچأ (یری کرینه اکیأنه) یر برسنگ، یرایه سین قاوار (ناقیل)

دولی تفنگدان بیر آدام قورقار، بوشیندان ایکی.

قویما قورساق بولماسا، دورتما قورساق نئیله سین (ناقیل)

چاغا آغلامسا انه سی هیچ دویماز (آغلامادیغا اممه یوق) (ناقیل)

قیز اولالسا هنگ باشلار، اوغول اولالسا جنگ (ناقیل)

دیشنگ آغریسا چک غوتول، قونگشینگ مازا برمسه گؤچ غوتول.

پول بولدی کول بولدی

ساغلیغنگ غادرینی بیلگیل، حاستا بولماسدان بورون (اوزال) ماغتیمغولی

ساغ ساقلاش، سول بگنچ (ناقیل)

روزگار ، سن بیلن دولانشماسا سن روزگار بیلن دولانش. (فارسچا)

غارداشسیزا قووات یوق اوغولسیزا دولت یوق،

عایالسیزا عشرت یوق حوش گونی حاسراتا منگزار. (ماغتیمغولی)

قوش اوچشوندان بللی، آقماق سؤزلشیندان. (ناقیل)

اشگدا سكل بولماز عایالدا آقیل (سامسیقلارینگ ناقیلی)

آتا کسبی اوغلا حلال (ناقیل)

مال چوپان سیز بولماز، ایل کدخدا سیز.

زاده آرا بوزار ، حلال حرامزاده

کلوب ترکمنهای مقیم تهران

|+| نوشته شده در چهارشنبه 9 آبان1386 ساعت 4:48 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

(ضرب المثلهای ترکمنی)

أر اولمانی ، أر دورامز

داش بیلن اورانی ، آش بیله اور

داش قاتی ، داشدن باش قاتی

بلبل سایراماسا، گل آچیلماز

بنده سیلاسا آش برر، خدای سیلاسا یاش برر

تیکن اوران یریندن چیقار

یا آشینگی حور ات یا باشینگی

کپ ملّادا ، عقل کله دا

میوه آغاچدن داشا قاچماز

آغیز بریپدیر ، آش ده یترر

معانی واژگان:

أر: مرد ، جوان مرد

داش: سنگ

باش: سر

قاتی: سخت، محکم، سفت

یاش: سن ، سال

تیکن: خار

حور: گرسنه ، لاغر

آغاچ: شاخه

آغیز: دهان

|+| نوشته شده در یکشنبه 6 آبان1386 ساعت 2:37 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

ابیات زیر از شاعر شهیر و نامدار ترکمن،مختومقلی فراغی می باشد که به عنوان ضرب المثل ورد زبان مردمان ترکمن می باشد که در موقعیت های گوناگون برای بهتر بیان کردن سخن مورد نظرشان از این اشعار استفاده می نمایند.

عقلی یاغشی لار اونوتماز قوری آغاجا یاپراق بیتمز

********

حج ایله سنگ، جارا دؤنر گل آچیلسا خارا دؤنر

********

یامانا اؤویت عبث دیر یاغشی أره بیر سوز بس دیر

********

مختومقلی یولدان چیقماز یامانا یاغشی سوز یاقماز

********

آچدا آلغینگ،بگه برگینگ بولماسین

********

هر بیر تیلکی شیر دک گورلار مردار اولن لاش اوستونده

********

اشه گی سمرتسنگ ایه سین دپر یاغشی عزّت یامان تولا یاراشماز

********

آطدا آیاق بولسا، باشغا سین بولماز أرده غیرات بولسا، ایشی قین بولماز

********

یاغشی نینگ قدرینی ایل بیلمز یاغشی لار داشدا بیللی دیر

********

بو قدیم دان بولوپ گلن مثل دیر کیرپی یاریپ گیدر قاوین یاغشی سین

********

هر نیچه جان چکسنگ گیدر اصلینه هر زاغ و زغن دان کبوتر اولماز

هر ساچین اوسدورین سیّد بولارمی هر تلپک گین دن قلندر اولماز

صحرا قامشیدان نیشکر اولماز

********

هرگز نامرد کوپری سیندن گچمانگل غرق بولوپ،دریادان قالان یاغشی دیر

********

یالانچی تانگری نینگ دوشمانی دیر اما جای یرینده یالان یاغشی دیر

********

بو دنیا بیر کور سچانینگ مثالی کوکلری بیر به بیر کرتیپ دوریپدیر

********

بی درد کیشی دردلی سوزون دینگله مز

ادامه دارد...

|+| نوشته شده در سه شنبه 21 فروردین1386 ساعت 4:43 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

ضرب المثلهای ترکمنی (آتالار نقلی)

آونیغی بولمادیغینگ اییرسی بولماز

آنچه که ریزش را ندارد درشتش را هم ندارد

ال باتیر گوز قورقاق

دست شجاع است ولی چشم ترسو است

اوز اوینی قوللوق ادن،اولی ایلاته بگ بولار

آنکس که خانه و منزل خودش را بتواند به خوبی اداره کند ،توانایی اداره نهادهای اجتماعی بزرگتر را نیز خواهد داشت

اوزینگه یوقماجق ایشی خلقا اتمه

آنچه را که خود نمی پسندی برای دیگران هم نپسند

ایل ایله سیغار ،اوی اویه سیغماز

ادغام دو ایل در هم ممکن است ولی ادغام دو خانه ممکن نیست

حلوانی حکیم اییر ، شلّاقی یتیم

حلوا نصیب حکیم می شود و تازیانه نصیب یتیم

دویه لی بای ، دنیا لی بای

ثروتمندی که شتر دارد دنیا را دارد

بویی بیر قارش ،دیلی ایکی قارش

قد داره یک وجب ، زبون داره دو وجب

ایه سینه گرک بولسا قونگشی سینه حرام

چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است

اوین نینگ سونگی اورشا بارار

شوخی آخرش به دعوا کشیده می شود

ادبی کیمدن اوگراندینگ ،ادب سیز لردن

ادب را از که آموختی از بی ادبان

آغز بیرلیک همه زاتدان گویچلی دیر

وحدت و همدلی از هر چیز دیگر قدرتمندتر است

|+| نوشته شده در یکشنبه 24 دی1385 ساعت 11:45 قبل از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

۱-دوستدن سوزینگ گیزلامه

حرف دلت را از دوست پنهان نکن

۲-نفس بیز اژدرهادر ،دولمازدم دویمازدم

نفس و هوس انسان به سان اژدهایی سیری ناپذیر است

۳-اوتی تانا توکادر،چوراگی چاغا

علف را گوساله تمام می کن نان را هم بچه

اشاره دارد به علاقه کودکان به خوردن نان

۴-بیدولت اوغلیدن،دولتلی قیزیم

ازپسر بی ادب دختر مؤدب بهتر است

۵-داش جاجک ،اچی موجک

ظاهری زیبا و باطنی پلید

۶-اوقووی هر وقت اوقیسنگ گیچ دال

هر وقت به دنبال علم بری دیر نیست

۵-یگیت دایی سینا چکر

حلال زاده به دایی اش می ره

۶-آیدلیان سوزی،آتلیان اوق

حرفی که گفته می شود به سان تیری است که پرتاپ می شود.

۷-آلغی لی نینگ دیلی اوزین

زبان طلبکار دراز است

۸-آجی سی بولمادیغنگ سویجی سی هم بولمار

آنچه که تلخی ندارد شیرینی هم نخواهد داشت

۹-آچ لیق بلاسیندن دوقلیق بلاسی یامان

مصیبت سیری از گرسنگی شدیدتر است

۱۰-آخمق دوستدن عقللی دوشمان یخشی دور

دوشمن دانا به از دوست نادانان

|+| نوشته شده در شنبه 4 آذر1385 ساعت 8:26 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

آتالر نقلی ها و معادل آنها در فارسی

۱-حق سوزی آجی بولار

سخن حق تلخ باشد

۲-کوپ سوز سنی ایل ایچینده خوار ایلار

(مختومقلی فراغی)

سخن کم گوی و نیکو گوی در کار

که از بسیار گفتن مرد شد خوار (ناصر خسرو)

۳-کپینگ آزی،آشینگ دوزی

سخن هر چه کوته بود خوشتر است

۴-ملا بولماق آنگسات ، آدم بولماق قین

ملاشدن چه آسان آدم شدن چه مشکل

۵-کافره توبه یوق ، یامانه اوبه

توبه گرگ مرگ است

۶-قانی قان بیلن یوویلماز ، سو بیلن

خون را به آب شویند ، خون را به خون نشویند

خون را با خون نشویند سیه را با سیه پاداش ندهند

۷-قیزیل ایت شغال دایسی

سگ زرد برادر شغال است

۸-عقل کله ده بولماسا جان عذابده دور

گر عقل در سر نباشد جان در عذاب است

۹-شاه باغیشلاساده ، شا غلام باغیشلماز

شاه می بخشد شاه غلام نمی بخشد

۱۰-دوغان کیم، قدرینگ بیلن

برادر آن بود که روز سختی ترا یاری کند در تنگدستی

برای مشاهده معانی واژگان برروی ادامه مطلب ار کلیک کنید
ادامه مطلب

|+| نوشته شده در سه شنبه 16 آبان1385 ساعت 3:43 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

آتالر نقلی های این هفته

وب لاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل هر هفته آتالر نقلی هایی که ضرب المثلهای ترکمن

می باشد را ارائه می دهد که امیدواریم مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد

ادامه مطلب

|+| نوشته شده در چهارشنبه 10 آبان1385 ساعت 7:57 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

۱- یورغانا گورا آیاق اوزات

پا را به اندازه گلیمت دراز کن

۲-ینگل غازالنان ذات ینگل ساویلار

آنچه که به راحتی به دست آمده به راحتی هم از دست می رود

*باد آورده را باد می برد

۳-نرخ سیز گیران مزد سیز چیقار

آنکه بدون سرمایه وارد کاری می شود بدون سود هم بیرون می رود

تا وقتی برای کاری سرمایه گذاری نکنی سودی هم از آن نخواهی دید

۴-نوکردن خطا ،بگ دن گچریم

خطا از نوکر و بخشش از بزرگمرد

۵-نه خمیر نه پتیر

نه به اون شوری نه به این بی نمکی

۶-نیتنگ نامه بولسا مرادینگ شونده دور

نیتت هرچه باشد مقصود همان خواهد بود

۷-هر یره گیدسنگ ،گوک شو رنگ دا دور

به هر کجا بری آسمون همین رنگیه

|+| نوشته شده در پنجشنبه 27 مهر1385 ساعت 1:12 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی

۱-قیش چیقدی یوزی قارالیق کومیره قالدی

زمستان رفت و روسیاهی به زغال موند

۲-سویدی کان گوزلاسنگ قان گورینر

اگر به شیر زیاد نگاه کنی بالاخره به چشمت خون دیده خواهد شد.

۳-گلینگ قاوی سینه أری (کپلک) قونار

گل خوب نشمین زنبور عسل(و یا پروانه)است

۴-اولمک باردا ، دانمک یوق

مرگ هست و وجودش هم غیر قابل انکار است

۵-یخشی نیت ،یارپی دولت

نیت خوب داشتن نیمی از سعادتمندی است

|+| نوشته شده در دوشنبه 17 مهر1385 ساعت 1:14 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |

آتالر نقلی (2)

یاهو

منتخبی از ضرب المثلهای ترکمنی

اود اودندن دویماز ، بای مالدن

آتش از هیزم سیر نمیشه ، ثروتمند از ثروت

******************************************

اکسنگ اورارسینگ

اگر کشت کنی برداشت خواهی کرد

*********************************

الینگ ایشلاسه ، آغزینگ دیشلار

اگر دستهایت کار کند دندانهایت مشغول جویدن میشوند

**************************************

امانته خیانت اتمه

خیانت در امانت نکن

*************************

هرکیم ادر ،اوزینه ادر

هرچه بکنی برای خودت کردی معادل این مثل در

فارسی هست :هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و

بد کنی

******************************

هر یره گیدسنگ ،گوک شورانگ دور

هر جا بری آسمان همین رنگی است

*******************************

هنرلی زور ، هنر سیز هور

هنرمند بی نیاز است ، بی هنر نیازمند

*************************

هم جان گراک ، هم جنان گراک

معادل آن در فارسی: هم خر می خواهد هم خرما

**************************

یاریندن آیرلان یدی یل آغلار ، یوردیندن آیر یلان اولینچا

آنکس که از یار جدا شود هفت سال اندوهگین و گریان

میشود اما آنکس که از سرزمینش جدا شود تا لحظه

مرگ اندوهگین و گریان خواهد بود.

************************

یازینگ کسماگی قیشا حورش بولار

ته دیگ بهار در زمستان خورشت خواهد شد

منظور مثل کمبود غذا در زمستان و زیادی غذا در بهار

می باشد

**************

یاغ ایده یالنگاچ یات

روغن بخور و برهنه بخواب

****************

یالانچی خداینگ دشمانی

دروغگو دشمن خداست

************************

قونگشی سینه اینانان،آش سیز قالار

هر کس به امید همسایه بنشیند بی غذا خواهد ماند

*********

قاپاق سیز غازان قاینماز ،انه سیز اوغلان اوینماز

دیگ سر باز توان جوشیدن ندارد ، بچه بی مادر دل

بازی کردن ندارد

سو کوپ یاتسا آجار

اگر آب زیاد در جایی ساکن بماند غیر قابل نوشیدن خواهد شد

***********************

سو بار یرده لای هم بار

هر جا آب هست گل ولای هم هست

***************************

سو آقار داش قالار، قارری قیدر یاش قالار

آب میرود و سنگ به جا می ماند ، پیر میرود و جوان

می ماند

********************

ساخی نینگ قافیسی آچیق

در خانه بخشنده همیشه باز است

|+| نوشته شده در یکشنبه 17 اردیبهشت1385 ساعت 12:12 بعد از ظهر توسط نعمان جمالزاده |